×
logo
kontakt:
redakcjaeko.org.pl
odkrywki dla klimatu energia prawo rzeki smog ptaki drzewa o nas
logo
 

24 czerwca 2019
info
 

Energia dla Klimatu, maj/czerwiec 2019

Energia dla Klimatu
maj/czerwiec 2019

 
„Miałeś chamie złoty róg, został ci się jeno...”

  Stanisław Wyspiański

 

    Gdziekolwiek podsłuchać – ludzie rozmawiają o upałach. W polskich szpitalach ma być nawet gorzej niż np. w Kamerunie, gdzie budynki powstają w inny sposób – są przygotowane na temperatury około 40 stopni. A jednak nasz kraj nie wyciąga wniosków – blokuje unijne cele polityki klimatycznej odnośnie neutralności klimatycznej do 2050 r. Wyspiański powiedział by chyba, że taniec chochoła trwa. Po opublikowanym w maju raporcie ONZ o wymieraniu gatunków naukowcy przekonują, że z biologicznego punktu widzenia jest już za późno na zatrzymanie utraty bioróżnorodności. . W naszym kraju właśnie zaczynają zamierać ekosystemy leśne (szczególnie dotyczy to gatunków, które mają płytki system korzeniowy jak np. świerki), a ich struktura gatunkowa i pionowa ulegają gwałtownym zmianom. Coraz częściej mówi się, że nie wystarczy już zmiana technologii wytwarzania energii, ale cały system wartości i model gospodarczy. Tylko że to się nie mieści ludziom w głowach - ludzie nie mogą sobie wyobrazić, że nagle mieliby przestać jeść mięso, jeździć samochodem i samolotem. Politycy z kolei nie chcą się narażać wyborcom. Błędne koło się zamyka. Sukces Zielonych w wyborach do Parlamentu Europejskiego daje jednak nadzieję, że coś się zmieni.

     Ale oto na scenę wchodzą naukowcy, a raczej inżynierowie (to jednak różnica). Pompatyczna technokracja? Specjaliści prześcigają się w wymyślaniu „skutecznych” ale też bardzo drogich urządzeń, które miałyby w cudownie prosty sposób zatrzymać zmiany klimatu. Np. obiecująca ma być metoda zamiany metanu w dwutlenek węgla. Już widzę popyt na te urządzenia. Ale gdzie je postawić? W każdym np. przedsiębiorstwie wielkopowierzchniowego rolnictwa uzbrojonego stać ma pochłaniacz metanu?

     Wieś spokojna i wesoła to już raczej przeszłość. Do lamusa można też włożyć mity o bezpieczeństwie. Podobno wizyta prezydenta Dudy u prezydenta Trumpa dotyczy bezpieczeństwa Polski? Tak, jeżeli za definicję tegoż uznamy plany budowy elektrowni jądrowej w Polsce dzięki technologiom amerykańskim. No bo kto inny w regionie zainteresowany jest budową elektrowni na miarę zimnej wojny z połowy XX wieku? Amerykanie sprzedadzą wszystko, chętnie technologię ze zbankrutowanego przemysłu nuklearnego? Ciekawe tylko co na towidzowie oglądający serial „Czarnobyl”? Czy wypieranie antropogenicznych zmian klimatu nie przypomina jak ulał niedowierzaniu, że cudowna elektrownia mogła ulec totalnej destrukcji?

    Światełkiem w tunelu wciąż okazują się protestujący młodzi ludzie, którzy widzą, jaką „ściemą” są zapewnienia, że zmiany klimatu to problem dla technologii a nie etyki i polityki. W Niemczech trwa właśnie kolejny protest Ende Gelande – blokowana jest wielka odkrywka węgla brunatnego Garzweiler. Aktywizm ma ostatnio dobry czas. Nie zapominajmy też o sztuce.Do 23.06 można było oglądać wystawę "Klęska urodzaju. Początki Sztuki zaangażowanej w Polsce" która prezentowana buła w Galerii Sztuki Współczesnej w Opolu. Był tam też wątek "turowski" bowiem w 1971 roku odbył się plener „Ziemia Zgorzelecka 71” kiedy to artyści komunikowali problemy związane z pompatycznymi kompleksami energetycznymi, ogromną ingerencją w ziemię, czyli wszystko to, co dzisiaj robią głównie ekolodzy. "Sztuka zaangażowana ekologicznie w Polsce powstała w określonych warunkach politycznych ustroju komunistycznego i była zarazem sztuką polityczną w technokratycznym systemie, który skłaniał artystów do działań subwersywnych, choć niektórzy podejmowali wprost niewygodny temat ekologii." Sztuka nagłośniła też w czerwcu problem regulacji rzek – w Krakowie odbyła się kolejna kolorowa wodna masa krytyczna. Jeżeli dodamy do tego jeszcze dyskusje, jakie wywołał serial Czarnobyl, to możemy się cieszyć, że nie jesteśmy skazani tylko na naukowy język, że są inne skuteczne sposoby docierania do opinii publicznej z trudnymi tematami.

W dobie zmian klimatu wszystkie ręce na pokład. Potrzeba różnych kompetencji i umiejętności. Technologia z pewnością nie jest jedyną drogą, a wynalazczość człowieka, szczególnie w powiązaniu z wyobraźnią, jest dzisiaj na wagę złota.

 
Hanna Schudy


Odkrywki

Zapraszamy do lektury czerwcowego newslettera odkrywkowego "Pod prąd"

(źródło: eko.org.pl )

Przeczytacie w nim państwo o sytuacji w Turowie, Złoczewie, Ościsłowie, o transformacji regionu Konina i innych ciekawostkach.


Protest Ende Gelande w Niemczech

(źródło: rp.pl )

Kiedy polityka zawodzi, protest jest potrzebny. Ende Gelande w obliczu fiaska negocjacji unijnej polityki klimatycznej.

 

Wybory w Niemczech

(źródło: eko.org.pl )

Wyniki wyborów do Europarlamentu w Niemczech po raz kolejny pokazały, że największe poparcie dla AfD jest nie tyle nawet w samych Niemczech wschodnich ile głównie w regionach, które czeka transformacja energetyczna. Rozdwojone jaźnie tamtejszej SPD i CDU, straszące zapaścią po końcu węgla sprawiły, że więcej osób zdecydowało się na wybór Zielonych. Z drugiej strony rozchwiane  CDU i SPD wyhodowały poparcie dla AfD u tych, , którzy liczą na proste recepty.  

 

Politycy nie z tej ziemi

(źródło: eko.org.pl )

W Niemczech zwycięstwo Zielonych (plus 9,8 % w porównaniu z 2014 r.)  i porażka CDU (mimo wygranej stracili 6,4 % w porównaniu z wyborami z 2014 r.) prowokuje do debat, programów telewizyjnych, w tym satyrycznych, w których szukane są odpowiedzi na pytanie – co się stało?

 

Województwo łódzkie już  w katastrofie suszy, mimo to Bełchatów planuje odkrywkę w Złoczewie

(źródło: lodz.wyborcza.pl )

W dokumencie „Polityka ekologiczna państwa 2030”, który opracowano na potrzeby Ministerstwa Środowiska czytamy, że Polskę czekają problemy z wodą. Łódzkie narażone jest na bardzo negatywne skutki zmian klimatycznych, ponieważ jest to jedno z najmniej zalesionych powierzchni w kraju.

Mimo to planowana jest nowa odkrywka Złoczew, a jak wiadomo taka inwestycja wiąże się nawet nie z odwodnieniem, ale poważnym lejem depresyjnym o ogromnym zasięgu.

W prasie ukazują się artykuły sugerujące postęp w planowaniu „drugiego Bełchatowa”, ale sytuacja prawna na razie to blokuje. W studium zagospodarowania przestrzennego wciąż nie ma naniesionej kopalni. Rzeczony „skok rozwojowy” regionu przypominać będzie raczej skok na wodę, której już teraz jest za mało.

 

Lato na Pojezierzu Gnieźnieńskim – witamy w antropocenie

(źródło: wiadomosci.gazeta.pl )

Jeziora wysychają i jako problem mogą być denerwujące dla turystów w sezonie letnim. Stowarzyszenie EKO-Przyjezierze już zadbało, aby temat zaistniał na terenie całego kraju - nie tylko latem. Temat dotarł już do Komisji Europejskiej

Jesienią zeszłego roku przewodniczący Stowarzyszenia Ekologicznego "Eko-Przyjezierze" Józef Drzazgowski złożył do Komisji Europejskiej petycję w sprawie "katastrofy ekologicznej we Wschodniej Wielkopolsce wywołanej odkrywkowym wydobyciem węgla brunatnego". 5 maja Komisja Petycji do której trafiło pismo poinformowała, że KE zbada sprawę.

Mocny materiał zdjęciowy w temacie wysychania jezior

 

Luksusowa woda z kranu – u progu lata wita nas susza

(źródło: newsweek.pl )

Polityka wody z kranu może się okazać prorocza - zaspokojenie potrzeb podstawowych to dzisiaj wyzwanie. W Skierniewicach mieszkańcy już doświadczyli braku wody, chociaż to dopiero początek upałów

 

Energetyka konwencjonalna    

Ogromny Blackout w Ameryce Południowej – podejrzewany cyber atak

(źródło: wprost.pl )

Ogromna awaria odcięła prąd w Argentynie, Urugwaju, a także części Brazylii i Paragwaju w niedzielę rano. W dwóch pierwszych państwach energii elektrycznej pozbawionych zostało około 50 milionów ludzi.

 

Energetyka z węgla już drożeje

(źródło: wyborcza.pl )

Większość farm wiatrowych i fotowoltaicznych, które zostaną oddane do użytku w przyszłym roku, będzie produkować prąd taniej niż nowe elektrownie węglowe. 

 

Grudniowe zamrażanie prądu wciąż niejasne, mimo że mamy czerwiec

(źródło: wysokienapiecie.pl )

Nie jest wciąż jasne jak i czy ma działać nocna Ustawa o cenach prądu w 2019 roku. Nie wiadomo też, jak na końcowy efekt zareaguje Komisja Europejska. Polska chciała uniknąć wzrostu cen prądu. Nie udało się, a do tego zapanował chaos. Gminy już sygnalizują wzrost cen usług energetycznych koncernów węglowych o 60-70 %

 

Samorządy i tak płacą – ceny prądu rosną, a rekompensat nie ma

(źródło: energia.rp.pl )

Rząd obiecywał rekompensaty za wzrost cen energii elektrycznej. „Podwyżki cen prądu nie obejmą samorządów, a jeśli nawet, to władze gmin dostaną rekompensaty, obiecywał pod koniec ubiegłego roku premier Mateusz Morawiecki. Od tamtego czasu upłynęło już niemal pół roku, samorządy płacą wyższe rachunki – i płaczą”

 

Kolejny rekord zapotrzebowania na moc

(źródło: cire.pl )

W środę, 12 czerwca, padł kolejny rekord zapotrzebowania na moc - poinformowały Polskie Sieci Elektroenergetyczne. Wyniósł on o 38 MW więcej niż poprzedni rekord z 2 sierpnia 2018 r.

Węgiel traci na znaczeniu

(źródło: bankier.pl )

Węgiel się kończy. Nie tylko w złożach. Rosną ceny za uprawnienia do emisji, towar zalega w portach, spala się go coraz mniej, gdyż przybywa elektrowni OZE, z których prąd jest także tańszy.

O słabych perspektywach dla węgla w regionie Europy Zachodniej świadczą również spadające ceny węgla rosyjskiego dostarczanego do portów północnych. W ostatnim tygodniu maja ceny surowca rosyjskiego kierowanego do Europy osiągnęły w bałtyckich portach najniższy w tym roku poziom 48,08 USD za tonę.

Należy się zatem spodziewać importu do Polski, gdyż nasz węgiel jest droższy niż ten rosyjski czy w porcie w Rotterdamie

 

JSW do PiS – naszą niezgodę wyrazimy przy kolejnych wyborach

(źródło: wiadomosci.onet.pl )

Związkowcy JSW protestują – podejrzewają, że pieniądze spółki mają sfinansować budowę polskiego samochodu elektrycznego. Wcześniej minister Tchórzewski chciał przelać środki JSW na budowę innego rządowego projektu  elektrowni Ostrołęka


Nasz Bełchatów w czołówce...trucicieli

(źródło: wyborcza.pl )

W opublikowanym w kwietniu raporcie Komisji Europejskiej elektrownia ta nie miała sobie równych – po raz kolejny wygrała niechlubny ranking największych emitentów CO2 w Europie.

 

OZE i magazyny energii

(źródło: cire.pl )

Ruszają badania – czy skały wulkaniczne pozwolą magazynować energię?

Nasza technologia umożliwia przechowywanie niskim kosztem energii elektrycznej dla wielu tysięcy gospodarstw domowych. W ten sposób pokazujemy elementarny moduł dla dalszego rozwoju energii odnawialnej i sukcesu transformacji energetycznej - mówi Markus Tacke, prezes Siemens Gamesa Renewable Energy. Jak dodał firma koncentruje się na obniżeniu kosztów magazynowania energii poniżej 10 centów za kWh. 

 

Ministerstwo Energii wierzy w sukces prosumencki do 2020 r.. URE – to bardzo wątpliwe

(źródło: cire.pl)

Polska zderzyła się ze ścianą. Najpierw latami utrudniała rozwój OZE, a teraz na gwałt szuka sposobów na osiągnięcie unijnego celu OZE do 2020 r. specjaliści studzą nadzieje, że cel uda się zrealizować

 

Problemy z siecią – OZE przerosło możliwości

(źródło: wnp.pl )

Czy odnawialna energia zyska na znaczeniu? Tak by było, gdyby nie problemy z podłączeniem instalacji do sieci.

 

Profesor Politechniki Warszawskiej - OZE jest paliwem przyszłości

(źródło:
wnp.pl )

O lękach, nieporozumieniach i wyzwaniach związanych z OZE. Prof. Janusz Lewandowski - inwestycje w polskiej energetyce napędza m.in. strach w przemyśle, że mogą się pojawić olbrzymie straty produkcji w przypadku braku energii elektrycznej, a także decyzja polityczna o odejściu od węgla. 

 

Przedsiębiorca będzie prosumentem

(źródło: gramwzielone.pl )

Do ustawy o odnawialnych źródłach energii zostaną wprowadzone zapisy - planowane jest objęcie przedsiębiorców definicją prosumenta.


Klimat

Polska hamulcowym ambitnej polityki klimatycznej

(źródło: wyborcza.pl )

Premier Mateusz Morawiecki sprzeciwił się projektowi osiągnięcia przez UE neutralności klimatycznej do 2050 r.

Partia Zieloni skomentowała sprawę

Premier Mateusz Morawiecki,  fałszywie odwołując się do bezpieczeństwa gospodarki, w istocie dba niezmiennie o bezpieczeństwo lobbystów i  monopolu paliw kopalnych. Polityka oparta na „świętym węglu” zbankrutowała.

 

W 2020 nowa polityka unijna zakładająca neutralność w 2050 roku

(źródło: euractiv.pl )

Być może będzie to tylko plan, ale wiadomo, że UE nie chce stracić roli lidera w przeciwdziałaniu zmianom klimatu.

Kanclerz Angela Merkel otwarcie przyznała, że chce neutralności klimatycznej Niemiec do 2050 r.

 

Zmiana klimatu wpływa na zdrowie ludzi

(źródło: naukawpolsce.pap.pl )

Raport rady EASAC skupiającej uczonych z 27 europejskich akademii nauk potwierdza - "Dowody wskazują, że zmiany klimatu niekorzystnie wpływają na zdrowie ludzkie i przewiduje się, że zagrożenia dla zdrowia wzrosną. Rozwiązania są w zasięgu ręki i wiele można zrobić, działając na podstawie obecnej wiedzy, ale wymaga to woli politycznej" - napisali przedstawiciele EASAC, podsumowując wyniki raportu.

 

Raport o wymieraniu

(źródło: newsweek.pl )

ONZ ogłosiło to, co tylko potwierdziło obawy – mamy szóste w historii Ziemi wymieranie gatunków. Jest ono spowodowane działalnością człowieka i przebiega w niespotykanym wcześniej tempie

 

Polskie emisje rosną – w drodze do zmniejszenia emisji wyprzedza nas m.in. Bułgaria

(źródło: biznesalert.pl )

Tak, to prawda, że Polska jest w czołówce emitentów CO2. I nawet jeżeli Niemcy emitują go w sumie więcej, to ich emisje co roku spadają. Problem polega na tym, że Polska swoich emisji nie ogranicza. Stawia na pochłanianie. Według raportu

 

Zmiany klimatu i ubezpieczenia – bezpieczeństwo niedostępne nawet dla klasy średniej

(źródło: krytykapolityczna.pl )

Rok 2018 był kolejnym najgorętszym w historii pomiarów temperatury. Polska dotąd uniknęła wielkich powodzi i pożarów, jednak coraz bardziej naraża obywateli na utratę bezpieczeństwa oraz możliwości ubezpieczenia. Nawet klasa średnia nie może już dzisiaj spać spokojnie

 

Podręczniki do korekty – przedstawiany obieg wody nieaktualny

(źródło: smoglab.pl )

Naukowcy chcą zmiany grafik, które służą jako pomoc dydaktyczna do ilustrowania obiegu wody w przyrodzie. Ich zdaniem w dobie zmian klimatu taki niezakłócony model daje błędne poczucie bezpieczeństwa

„Schemat obiegu wody jest główną ikoną hydrotechniki. Ale błędne przedstawienie sposobów, w jakie ludzie wpływają na ten cykl, zmniejsza naszą świadomość nadciągającego globalnego kryzysu wodnego” –  powiedział prof. David Hannah z Uniwersytetu w Birmingham .

 

Psychologia UW chce wspierać komunikację problemu zmian klimatu

(źródło: smoglab.pl )

“Rada Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego wyraża swoje wsparcie dla naukowców zajmujących się tematem zmiany klimatu na Ziemi. Ich stanowisko zawarte jest między innymi w deklaracji Komitetu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk” – napisano w deklaracji.

 

Transformacja

Konin już na drodze transformacji

(źródło: audycje.tokfm.pl )

Jak oddolnie udało się przekonać region do transformacji energetycznej górniczego regionu wschodniej Wielkopolski oraz jak zrobić to w regionach rolniczych w audycji współprowadzonej przez EKO-UNIĘ Energia dla Klimatu w TOK FM

 

Co zrobi polski z rząd z pieniędzmi z uprawnień do emisji CO2

(źródło: pb.pl )

Rząd będzie musiał zdecydować, w jaki sposób zagospodaruje uprawnienia do emisji minimum 270 mln ton CO 2, które będą Polsce przysługiwać w latach 2021-30. Czy trafią one do funduszu modernizacyjnego czy do wsparcia energetyki węglowej?

 

Europejski Komitet Regionów apeluje do KE o pieniądze na transformację

(źródło: cire.pl )

Na terenie Unii Europejskiej funkcjonuje obecnie 217 elektrowni węglowych oraz 128 kopalń węgla kamiennego i brunatnego rozlokowanych w 41 regionach w 12 państwach członkowskich UE, w tym również w Polsce. Sejmik województwa łódzkiego stara się o wsparcie na transformację regionu Bełchatowa na konferencji w Rumunii.

 

Raport – polska transformacja energetyki źle zarządzana

(źródło: pl.clientearth.org )

Polska wykorzystuje europejski system uprawnieniami do emisji CO2 w sposób nieprzemyślany i nieskuteczny. Zdaniem ekspertów miliardy złotych, które zasilą budżet w latach 2021-2030 sensowniej wydać na ekorozwiązania w gospodarstwach domowych i transporcie. Rząd musi podjąć decyzję do końca września tego roku.


Pierwsi będą pierwszymi – UK ogłasza odejście od węgla

(źródło: theguardian.com )

Zjednoczone Królestwo (UK) a konkretnie Rząd Wielkiej Brytanii ogłosił cel na 2050: zero emisji netto. Organizacje ekologiczne patrzą jednak rządowi na ręce chcąc upewnić się, że redukcja emisji nie będzie zrealizowana dzięki mechanizmowi handlu emisjami. Nie mniej jest to kolejny sygnał dla Polski, jak daleko w tyle zostawiają nas inne kraje europejskie.

 

Wcześniej niż oczekiwano - Sukces w Austrii

(źródło: noen.at )

Po 5 latach starań o redukcję emisji w kraju nad Dunajem, organizacja Global 2000 świętuje sukces. Kampania oraz działania skierowane do rządu zaowocowały deklaracjami, że żadne nowe elektrownie węglowe nie będą już budowanej. Co więcej pod koniec maja władze Dolnej Austrii ogłosiły, że elektrownia na węgiel kamienny Dürnrohr (405 MV) zostanie wyłączona już w 2020 roku. Elektrownia zaspokajała ostatnimi czasy niedobory energii w sieci, teraz okazuje się być już niepotrzebna. Austria stawia na odnawialne źródła energii

 

Słowacki region węglowy chce skorzystać z możliwości tzw. Platformy węglowej

(źródło: bankwatch.org )

Region Górnonitrzański (Horná Nitra) ma na swoim terenie złoża węgla brunatnego wydobywanego metodą głębinową. W czasie II wojny światowej kopalnia Handlová była jedynym istotnym zakładem górniczym na Słowacji. Po wojnie wydobycie trwało. W 2012 roku doszło tam do katastrofy górniczej, w wyniku której 20 osób  co???.

Dzisiaj region chce się transformować i skorzystać z Unii Europejskiej. Jest w tym zaangażowanie władz lokalnych, krajowych oraz organizacji ekologicznych.


Nowy rząd Finlandii chce neutralności klimatycznej do 2035 roku

(źródło: smoglab.pl )

„Koalicja rządowa zamierza doprowadzić Finlandię do zerowej emisji do 2035 roku. Jest to jeden z najbardziej ambitnych celów na świecie i stanowi ważny przykład. Jesteśmy winni strajkującym dla klimatu, by osiągnąć rezultaty w walce ze zmianami klimatu ”- powiedział Pekka Haavisto, cytowany przez portal “European Interest”.  Haavisto, który jest przewodniczącym Ligi Zielonych (VIHR), otrzyma w nowym rządzie tekę ministra spraw zagranicznych.


Niska emisja

Komisja Europejska stawia ultimatum  - albo poprawi się walka z niską emisją, albo cofamy wsparcie

(źródło: wyborcza.pl )

„Obecny program nie kwalifikuje się do uzyskania funduszy strukturalnych” - pisze w liście do polskich władz komisarz Marc Lemaitre. 

Matka i córka pozywają Francję za brak działania na rzecz poprawy jakości powietrza

(źródło: euractiv.pl )

Kolejny proces wytoczony przez obywateli przeciw państwu. Podstawa – brak zapewnienia możliwości do zdrowego życia

 

Jaki jest udział komunikacji w niskiej emisji?

(źródło: smoglab.pl )

Krakowski Alarm Smogowy chce badać zanieczyszczenia komunikacyjne. Chodzi o emisje ze starych samochodów, także tych z wyciętymi filtrami DPF.

 

Będą niższe poziomy informowania i alarmowania, ale potrzeba nowelizacji ustawy

(źródło: zdrowie.pap.pl )

„Minister Zdrowia rekomenduje poziom informowania wynoszący 60 µg/m3 oraz poziom alarmowy wynoszący 80 µg/m3 dla stężenia średniodobowego pyłu PM10. Wdrożenie skutecznych działań krótkoterminowych, tj. takich, które nie dopuściłyby do dalszego wzrostu narażenia, daje szansę na zapobiegnięcie odpowiednio, 75 proc. i 50 proc. negatywnych skutków zdrowotnych związanych z przekroczeniami dopuszczalnych dobowych stężeń PM10” 

 

Stać nas na starego diesla? Coraz bardziej

(źródło: wyborcza.pl )

W Polsce przybywa używanych samochodów z zachodu. Mamy też coraz starsze auta.

Komentarz redakcji:

Jak się ma ta polityka do deklaracji premiera, ze smog to „śmiertelnie poważny problem”? Chyba nie tak, że „trupy samochodowe zwiększają liczbę trupów ludzkich”;(

Jeśli premier mówi poważnie- rząd winien zakazać importu aut starszych niż   4 lub 5 lat…

 

Redakcja: Urszula Bugajewska, Radosław Gawlik, Hanna Schudy, Witold Miklaszewski, Paweł Pomian

Wydaje Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA przy współpracy przedstawicieli Ogólnopolskiej Koalicji
"Rozwój TAK - Odkrywki NIE".
Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA, ul. Białoskórnicza 26, 50-134 Wrocław

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

info

więcej
2018-12-10
Newsletter 11/2018
2018-11-06
Newsletter 10/2018
2018-10-22
Newsletter 09/10/2018
2018-08-09
Newsletter 08/2018
2018-08-09
Newsletter 07/2018
2018-07-10
Newsletter 06/2018
2018-06-18
Newsletter 05/2018
2018-05-28
Newsletter 03/04/2018
2018-03-23
Newsletter 02/2018
2018-02-01
Newsletter 01/2018
2018-01-16
Newsletter 12/2017
2017-12-16
Newsletter 11/2017
2017-11-17
Newsletter 10/2017
2017-10-20
Newsletter 09/2017
2017-09-14
Newsletter 08/2017
2017-08-26
Newsletter 07/2017
2017-07-09
Newsletter 06/2017
2017-06-19
Newsletter 05/2017
2017-05-11
Newsletter 04/2017
2017-04-19
Newsletter 03/2017
2017-03-13
Newsletter 02/2017
2017-02-03
Newsletter 01/2017
2017-01-12
Newsletter 12/2016
2016-12-13
Newsletter 11/2016
2016-11-25
Newsletter 10/2016
2016-10-10
Newsletter 09/2016
2016-09-06
Newsletter 08/2016
2016-08-07
Newsletter 07/2016
2016-07-04
Newsletter 06/2016
2016-06-13
Newsletter 05/2016
2016-05-13
Newsletter 04/2016
2016-04-18
Newsletter 03/2016
2016-03-14
Newsletter 02/2016
2016-02-09
Newsletter 01/2016
2015-12-29
Newsletter 12/2015
2015-12-13
Newsletter 11/2015
2015-11-16
Newsletter 10/2015
2015-10-15
Newsletter 09/2015
2015-09-14
Newsletter 08/2015
2015-08-10
Newsletter 07/2015
2015-07-11
Newsletter 06/2015
2015-06-09
Newsletter 05/2015
2015-05-07
Newsletter 04/2015
2015-04-20
Newsletter 02-03/2015
2015-02-23
Newsletter 01/2015
2015-01-01
Newsletter 12/2014
2014-12-11
Newsletter 11/2014
2014-11-10
Newsletter 10/2014
2014-10-26
Newsletter 09/2014
2014-08-30
Newsletter 08/2014
2014-08-08
Newsletter 07/2014
2014-07-20
Newsletter 06/2014
2014-06-20
newsletter 5/2014
2014-05-25
newsletter 4/2014
2014-04-08
newsletter 3/2014
2014-03-19
newsletter 2/2014
2014-03-07
newsletter 6/2013
2014-03-07
newsletter 7/2013
2014-03-07
newsletter 11/2012
2014-03-07
newsletter 12/2012
2014-03-07
newsletter 3/2013
2014-03-07
newsletter 8/2013
2014-03-07
newsletter 5/2013
2014-03-07
newsletter 4/2013
2014-02-11
newsletter 01/2014
2014-01-07
newsletter 12/2013
2013-12-23
newsletter 11/2013
2013-11-11
newsletter 10/2013
2013-10-13
newsletter 9/2013
Licencja Creative Commons Materiały zgromadzone na serwisie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe
Korzystanie z naszego serwisu oznacza akceptację przez Państwa naszej Polityki prywatności.
Zobacz więcej