×
logo
kontakt:
redakcjaeko.org.pl
odkrywki dla klimatu energia prawo rzeki smog ptaki drzewa o nas gry
logo
 
1
6 grudnia 2023
info
 

Energia dla klimatu - listopad-grudzień 2023

"Zmagamy się ze skutkami zmian klimatu i będziemy się zmagać ze skutkami nieinwestowania w ochronę środowiska"

Radosław Gawlik, laureat nagrody Zielonych Orłów Rzeczpospolitej w kategorii "Tytan"


Mamy nowy sejm, czekamy na rząd. PiS najwyraźniej nie wierzy już w swoje zwycięstwo, bo ustawił się w pełni w roli opozycji. I tak przy zamieszaniu z "ustawą wiatrakową" straszy Polaków wysiedleniami pod inwestycje. Tu liczymy na refleks opinii publicznej - przecież to właśnie PiS w prawie geologicznym i górniczym (PGG) oraz w ustawie "Lex Knebel" w zasadzie wykluczył udział społeczeństwa w konsultacjach dotyczących interwencji w środowisko. To właśnie PGG i prace przy CPK w zasadzie podniosły do rangi najwyższej interes państwa w kontekście wywłaszczeń czy wyburzeń infrastruktury.

Grudzień to jak zwykle czas szczytu klimatycznego, a więc też okazja, aby porównywać się na arenie międzynarodowej. Kiedy organizowaliśmy COP-y w Katowicach, Warszawie czy w Poznaniu Polska była na celowniku, bo przecież do liderów walki ze zmianą klimatu nie należymy. Szczyt w Dubaju jak na razie wzbudza chyba większe kontrowersje. Sam prezydent COP jest jednocześnie prezesem firm wydobywczych. Media piszą nawet, że przedstawiciele Zjednoczonych Emiratów Arabskich przed szczytem COP 28 mieli lobbować za ropą i gazem. Nie brakuje zatem głosów, że COP 28 będzie przy okazji forum dla emitentów, aby odnaleźć się w warunkach katastrofy klimatycznej. Całe szczęście COPy tym się różnią od np. szczytów G20, że dopuszczają do głosu praktycznie wszystkie państwa, w tym narażone na skutki zmiany klimatu. To w zasadzie jedyne forum, gdzie wszyscy mogą dojść do głosu w walce o lepszy świat. Szkoda, że na tym forum Polskę reprezentować będzie marionetkowy rząd i prezydent Duda, który w Katowicach zapewniał, że "węgla mamy na 200 lat".

W tym burzliwym czasie Komisja Środowiska (ENVI) Parlamentu Europejskiego zadecydowała o Rozporządzeniu w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law). Ostatecznie tekst rozporządzenia został osłabiony, ale i tak mamy powody do radości, bo będzie on ważnym narzędziem dla odtwarzania ekosystemów. Suwerenna Polska i Konfederacja od początku torpedowały te przepisy i straszyły rolników, że ich pola zamienią się w sadzawki. Niestety w innej sprawie Parlament Europejski najpierw drastycznie osłabił, a ostatecznie odrzucił rozporządzenie o zrównoważonym stosowaniu pestycydów (SUR). To wszystko pokazuje, że ochrona środowiska zaczyna wchodzić do wszystkich obszarów państwa, gospodarki i bezpieczeństwa. Pomijając konflikty w Ukrainie czy Izraelu każdego dnia na świecie dzieje się katastrofa naturalna, która coraz częściej jest też antropogeniczna. Do powodzi i śnieżyc zdążyliśmy się przygotować, ale teraz w stronę kontynentów powoli zmierza góra lodu z Antarktydy. Walka z emisjami to jedno, ale dzisiaj wiadomo, że to adaptacja i fundusz "szkód i strat" będzie wyzwaniem na COP 28 i nie tylko.

Węgiel Brunatny
Energetyka konwencjonalna i górnictwo
OZE
KLIMAT
Niska emisja
Węgiel Brunatny

Transformacja powiatu zgorzeleckiego

Jak sprawić, aby węglowe regiony stały się samowystarczalne energetycznie? Marcin Popkiewicz opowie o tym w Zgorzelcu.


Ministerstwo kultury chroni węgiel
(źródło: eko.org.pl)

Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA zaskarżyło bezczynność organów ochrony kultury oraz zaskarżyło postanowienia organów do sądu administracyjnego.

Konserwator jeszcze niedawno zapewniał, że obejmie ochroną zabytki w Opolnie-Zdroju - miejscowości położonej na skraju odkrywki węgla brunatnego Turów, po czym diametralnie zmienił zdanie. Stwierdził, że zabytki te stoją na złożach węgla i nie zasługują na ochronę. Sąd administracyjny wykazał bezczynność i zasądził grzywny od organów ochrony kultury i dziedzictwa - dolnośląskiego wojewódzkiego konserwatora i samego Ministra Kultury.


Wsparcie dla górników ZE PAK
(źródło: energia.rp.pl)

Bruksela da zielone światło na pomoc publiczną dla górników zamykanych kopalni należących do ZE PAK

^menu
Energetyka konwencjonalna i górnictwo

Miał być renesans węgla, jest boom na PZE
(źródło: wysokienapiecie.pl)

Zjednoczona Prawica w 2015 r. zapowiadała węgiel na 200 lat. "Po ośmiu latach rządów bilans jest jednoznaczny: w 2015 r. udział węgla w produkcji energii elektrycznej wynosił 82 proc. W 2023 r. spadł do 63 proc. przy zapotrzebowaniu, które wzrosło przez te lata o ok. 15 proc."


Raport - dekarbonizacja przemysłu energochłonnego
(źródło: instrat.pl)

"Zaledwie 4 sektory energochłonne odpowiadają za 15% wszystkich emisji CO2 w naszym kraju. Transformacja energetyczna nie oznacza zapaści przemysłu. Wręcz przeciwnie - wyniki modelowania ekonomicznego Instratu sugerują, że zarówno zatrudnienie, jak i wartość dodana w tych branżach utrzymają się na stabilnym poziomie."


Śmieci w kopalni, a ścieki do Wisły
(źródło: pgg.pl)

W kopalni Piast - Ziemowit odkryto nielegalne śmieci. Kopalnia twierdzi, że odpady nie są niebezpieczne. Skąd tam się wzięły? Wyższy Urząd Górniczy rozpoczął kontrolę, ale bagatelizuje samo zjawisko. Tymczasem kopalnia ta ma stanowić dodatkowo źródło zrzutów zanieczyszczeń słonych wód, które zabijają polskie rzeki. Sprawa jest więc wielowątkowa

PGG twierdzi, że śmieci w kopalni to proces "naturalny": "Każdego dnia na dół do pracy w kopalni zjeżdża kilka tysięcy pracowników. Każdy z nich zwozi ze sobą jedzenie, napoje, opakowania. To także naturalny proces związany z działalnością kopalni."


Górnicy dobrze zarabiają
(źródło: wnp.pl)

Okazuje się, że przy spadającym wydobyciu, górnicy zarabiają coraz lepiej.

Komentarz:

Nie powinno się zazdrościć wynagrodzeń, szczególnie przy tak ciężkiej pracy, jak praca górników na dole. Ale coś mocno zgrzyta, gdy płaca odrywa się zupełnie od efektów. W skrócie - wydobycie i tzw. wydajność spada, górników nie ubywa a płace urosły w ciągu ostatnich lat dwukrotnie. Górnictwo musi działać jak każdy inny dział gospodarki i trudnej pracy. Specjalne przywileje skończyły się w PRL ?!


Wciąż nie wiadomo, skąd będą pieniądze na atom
(źródło: green-news.pl)

Jak zostanie sfinansowana pierwsza elektrownia jądrowa w Polsce? Na to pytanie nie znalazł odpowiedzi ustępujący rząd, a i ten przyszły będzie miał z tym kłopot.


Firma Zygmunta Solorza buduje gazowy blok energetyczny
(źródło: wnp.pl)

ZE PAK wraz z Siemens Energy Global chce budować nową elektrownię parowo-gazową 600 MWe w Adamowie. Szacunkowa wartości inwestycji to 2,3 mld zł.


Kopalnie bez elektrowni po 2035r
(źródło: businessinsider.com.pl)

Rynek mocy i inne dopłaty do konwencjonalnych bloków wkrótce się skończą. Np. opłacalność pracy najnowszego bloku na węgiel kamienny zlokalizowanego w Elektrowni Jaworzno skończy się w 2035 r. Problem polega na tym, że plan na wydobycie to 2049 r. "Nie ma szans na to, by kopalnie działały aż do 2049 r. i to z kilku powodów" - przekonuje Joanna Maćkowiak-Pandera, prezeska Forum Energii. Rzeczniczka Tauronu potwierdza: "W świetle aktualnych uwarunkowań regulacyjno-ekonomicznych dużym wyzwaniem będzie uzyskanie marży na sprzedaży energii elektrycznej po 2035 r."

^menu
OZE

Newsletter: efektywność energetyczna, przepisy, trendy.

Zapraszamy


OZE i Klimat
(źródło: teraz-srodowisko.pl)

Międzynarodowa Agencja Energetyki Odnawialnej (IRENA) przedstawiła rekomendacje w zakresie osiągnięcia celów neutralności klimatycznej przez zbliżającym się szczytem klimatycznym COP28 w Dubaju. Neutralność wymaga potrojenia mocy OZE i podwojenia wskaźników efektywności energetycznej


Instrat - "Recesja energetyczna" i "autokonsumpcja"
(źródło: money.pl)

Instrat: "Instalacje prosumentów pozwoliły zwiększyć "pozasystemowe" zużycie własnej energii elektrycznej w pierwszej połowie 2023 roku tylko o niecałe 1 TWh względem poziomu rok wcześniej. W tym czasie spadek zużycia energii przez ogół odbiorców wyniósł prawie 5 TWh, a spadek produkcji w elektrowniach opalanych paliwami węglowymi o prawie 12,4 TWh"


Afera wiatrakowa
(źródło: wnp.pl)

Przemysław Czarnek grzmi o aferze wiatrakowej, premier Morawiecki straszy komisją śledczą. Zdaniem PiS przepisy te umożliwią wywłaszczenia. Z kolei opozycja chce tą zmianą przyspieszyć transformację energetyczną. Kto ma rację?

Komentarz:

Burza w szklance wody lub raczej na skrzydłach wiatraka. Opozycja, za chwile koalicja rządząca, przygotowała zamrożenie cen na pół roku. Mina zostawiona przez PiS. Gdyby nie to mrożenie nowa koalicja zadebiutowałaby podwyżkami cen energii dla gospodarstw domowych i nie tylko- eksperci mówią ,ze nawet powyżej 50 % od dotychczasowych taryf.

Przy okazji chciała poprawić warunki budowy wiatraków- zmniejszyć minimalną odległość od zabudowań do 500 m- na to była i jest powszechna zgoda. Dołożono tam niejasne i niepotrzebne zapisy dotyczące wiatraków jako celu publicznego. Świetny pretekst, aby złodzieje zaczęli krzyczeć "łapaj złodzieja". Trzeba krytykować sposób przygotowania ustawy i jej błędy, ale nie dać się nabrać na "cwane" krzyki PiSu o "mega aferze".


Magazyny energii - niezbędny element transformacji
(źródło: wysokienapiecie.pl)

"Wraz z coraz większą liczbą OZE w systemie rosną wymagania dotyczące elastyczności. Magazyny energii mogą być właśnie tym środkiem, który zapewni elastyczność systemu elektroenergetycznego, zwłaszcza, jeśli nie chcemy znacznie polegać na elektrowniach gazowych - mówi w rozmowie z portalem WysokieNapiecie.pl Julian Jansen.


Co przyniesie 2024 r.?
(źródło: gramwzielone.pl)

"Rok 2024 bez wątpienia będzie przełomowy dla branży, a słowem kluczowym będzie magazynowanie energii. Swoje działania będziemy musieli skupić na kompleksowych rozwiązaniach pozwalających optymalizować i zarządzać już nie tylko samym wytwarzaniem energii, ale również jest zużyciem - stwierdza przedstawiciel jednego z największych producentów komponentów do instalacji PV, Maciej Tomczak, Inside Sales SolarEdge Technologies."

^menu
KLIMAT

COP 28 - najważniejsze punkty przedstawia Koalicja Klimatyczna
(źródło: koalicjaklimatyczna.org)

  1. Zakończenie pierwszego globalnego przeglądu działań służących realizacji długoterminowego celu zatrzymania wzrostu średniej globalnej temperatury na poziomie 1,5 stopnia Celsjusza. Przegląd jest podstawowym narzędziem Porozumienia Paryskiego służącym zwiększeniu ambicji w zakresie ograniczania emisji, a także adaptacji i finansowania. Krytyczne wnioski z niego odnośnie konieczności przyspieszenia działań powinny być uwzględnione przez państwa w aktualizacji ich zobowiązań w ramach Porozumienia.
  2. Rozwiązanie sporów dot. finansowania działań związanych ze zmianą klimatu, a zwłaszcza zakończeniu rozmów na temat zasad funkcjonowania Funduszu Strat i Szkód Klimatycznych, które zdominowały negocjacje podczas zeszłorocznego Szczytu. Szczególnie krajom rozwijającym się zależy, by ten fundusz mógł jak najszybciej zacząć działać. Omawiane będą też kwestie zapewnienia obiecanych 100 mld dolarów rocznie na redukcję emisji i nowego wyższego celu w tym zakresie, który ma obowiązywać od 2025 roku, a także co najmniej podwojenia środków na adaptację oraz zazieleniania przepływów finansowych. Na COP28 mowa będzie też m.in. o planach opracowania standardów wycofywania się z finansowania prywatnego inwestycji w węgiel, które objęłoby monitorowanie przez specjalne organy regulacyjne, agencje ratingowe i organizacje pozarządowe, czy o propozycji utworzenia grupy zadaniowej, która pochyliła by się nad możliwością pozyskania dodatkowych środków przez opodatkowanie żeglugi, lotnictwa, transakcji finansowych i paliw kopalnych.
  3. Prace nad przyspieszeniem działań w zakresie łagodzenia zmiany klimatu, w tym decyzji dotyczących przyspieszenia redukcji emisji i ścieżek transformacji energetycznej oraz tempa odchodzenia od paliw kopalnych.
  4. Opracowanie globalnego celu dotyczącego adaptacji - przystosowania się do zmieniających się warunków klimatycznych.


Raport Lancet - więcej zgonów przez upały
(źródło: healpolska.pl)

Lancet Countdown on Health and Climate Change potwierdzają rosnące poważne zagrożenia dla zdrowia wynikające ze zmiany klimatu. Naukowcy szacują m.in., że do połowy tego stulecia nastąpi prawie pięciokrotny wzrost liczby zgonów spowodowanych falami upałów. Apelują o pilne działania na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu.


Prawo do ubezpieczenia a zmiany klimatu
(źródło: odpowiedzialny-inwestor.pl)

Rosnąca częstotliwość katastrof związanych z klimatem ma głęboki wpływ na branżę ubezpieczeniową, ponieważ jej wypłaty z tytułu katastrof naturalnych wzrosły do średnio 110 miliardów dolarów rocznie od 2017 roku. Ubezpieczyciele odmawiają nawet ubezpieczania właścicieli domów na najbardziej zagrożonych rynkach.


Brazylia i Syberia - rekordy temperatur
(źródło: noizz.pl)

Nowy rekord temperatury powietrza został ustanowiony we wtorek w Rio de Janeiro, podczas panującej w Brazylii fali upałów. Temperatura odczuwalna wyniosła plus 58,5 st. Celsjusza.

Od końca ubiegłego weekendu znaczną część Brazylii ogarnęła fala nienotowanych, nawet jak na ten kraj, upałów. Krajowy Instytut Meteorologii (Inmet) ogłosił dla 15 stanów południowo wschodniej, środkowo zachodniej i części północnej Brazylii najwyższy alert pogodowy.

Także zima w Rosji przeraża. Pod śniegiem jest niemal całe terytorium kraju, a zaspy mają miejscami kilka metrów wysokości. Temperatura spada nawet do minus 60 stopni.


Chiny emitują groźny gaz cieplarniany, a mieli go ograniczać
(źródło: focus.pl)

Szykuje się skandal. Prawie połowę globalnych emisji gazu HGC-23 mogą emitują chińskie fabryki. Naukowcy wykryli jego obecność, chociaż Chiny zapewniały, że ograniczą emisje. Ten niezwykle szkodliwy gaz trafia do atmosfery ze wschodu Chin.


Wielkie koncerny nie chcą prądu z węgla
(źródło: wnp.pl)

Inwestorzy tacy jak Google, Amazon, mogą przestać wybierać Polskę na lokalizacje ich centrów danych, jeżeli będziemy mieć w miksie 70 proc. "czarnej" energii. Na lokalizację centrum przetwarzania danych wybiorą na przykład Danię, a nie Polskę.


"Sektor ochrony zdrowia nie jest gotowy na coraz większe obciążenie"
(źródło: smoglab.pl)

Klimat i ekstrema pogodowe sprawiają, że zaczynamy się poważnie martwić o szpitale.

- Bezpieczny szpital to obiekt odpowiednio zaprojektowany na wszystkie sytuacje krytyczne, a także z dostępnymi i sprawdzonymi procedurami zabezpieczającymi ciągłość działania. Już teraz zwraca się w polskich szpitalach uwagę na to, gdzie zlokalizowane są krytyczne urządzenia - podkreśla prof. Pinkas.


Samochody elektryczne nie takie Eko, jak się wydaje
(źródło: businessinsider.com.pl)

Samochody elektryczne potrzebują baterii. Do ich produkcji niezbędny jest lit. Niestety jego wydobycie nie pozostaje bez wpływu na środowisko.

^menu
Niska emisja

Pożary sadzy
(źródło: smoglab.pl)

"Z badań przeprowadzonych przez Fundację 360! wynika, że w Polsce są powiaty, gdzie zimą codziennie notuje się pożary kominów. W skali kraju to tysiące pożarów i interwencji."


Agencja ochrony środowiska
(źródło: eea.europa.eu)

Chociaż sporo jeszcze do zmiany, to jakość powietrza poprawia się. Liczba osób umierających z powodu zanieczyszczenia drobnymi cząstkami w UE spadła o prawie połowę w ciągu ostatnich 10-15 lat.


W Europie poprawia się
(źródło: eea.europa.eu)

Mimo to zanieczyszczone powietrze nadal pogarsza stan zdrowia i powoduje zgony, którym można zapobiec, zwłaszcza w miastach. Dobrą wiadomością jest, że pomóc mogą czystsze rozwiązania dla transportu, ogrzewania, przemysłu i rolnictwa

Jakość powietrza w Europie poprawia się. Mimo to zanieczyszczone powietrze nadal pogarsza stan zdrowia i powoduje zgony, którym można zapobiec, zwłaszcza w miastach. Dobrą wiadomością jest, że pomóc mogą czystsze rozwiązania dla transportu, ogrzewania, przemysłu i rolnictwa

^menu


Redakcja:

Radosław Gawlik, Hanna Schudy, Witold Miklaszewski
Wydaje: Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA przy współpracy przedstawicieli Ogólnopolskiej Koalicji "Rozwój TAK - Odkrywki NIE".
Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA, ul. Białoskórnicza 26, 50-134 Wrocław

info

więcej
2023-06-12
Energia dla Klimatu Maj/Czerwiec 2023
2023-05-09
Energia dla Klimatu Kwiecień/Maj 2023
2023-04-06
Energia dla Klimatu Marzec 2023
2023-03-02
Energia dla Klimatu Luty 2023
2023-01-31
Energia dla Klimatu Styczeń/Luty 2023
2023-01-09
Energia dla Klimatu Styczeń 2023
2022-12-14
Energia dla Klimatu Listopad/Grudzień 2022
2022-11-17
Energia dla Klimatu październiklistopad 2022
2022-10-20
Energia dla Klimatu wrzesień/październik 2022
2022-09-14
Energia dla Klimatu sierpień/wrzesień 2022
2022-07-31
Energia dla Klimatu lipiec/sierpień 2022
2022-07-13
Energia dla Klimatu czerwiec/lipiec 2022
2022-06-18
Energia dla Klimatu majczerwiec 2022
2022-05-16
Energia dla Klimatu kwiecień/maj 2022
2022-04-09
Energia dla Klimatu marzec/kwiecień 2022
2022-03-07
Energia dla Klimatu luty/marzec 2022
2022-01-31
Energia dla Klimatu styczeń 2022
2022-01-05
Energia dla Klimatu grudzień-styczeń 2021
2021-12-21
Energia dla Klimatu listopadgrudzień 2021
2021-11-17
Energia dla Klimatu październik/listopad 2021
2021-10-13
Energia dla Klimatu wrzesień/październik 2021
2021-09-18
Energia dla Klimatu sierpień/wrzesień 2021
2021-08-04
Energia dla Klimatu Lipiec 2021
2021-07-08
Energia dla Klimatu Czerwiec/Lipiec 2021
2021-06-08
Energia dla Klimatu Maj-Czerwiec 2021
2021-05-09
Energia dla Klimatu kwiecień maj 2021
2021-04-09
Energia dla Klimatu marzec/kwiecień 2021
2021-03-13
Energia dla Klimatu luty/marzec 2021
2021-01-28
Energia dla Klimatu styczeń 2021
2021-01-13
Energia dla Klimatu grudzień 2020-styczeń 2021
2020-12-09
Energia dla Klimatu listopad/grudzień 2020 r.
2020-11-16
Energia dla Klimatu Październik/Listopad 2020
2020-10-16
Energia dla Klimatu Wrzesień/Październik 2020
2020-09-14
Energia dla Klimatu Sierpień/Wrzesień 2020
2020-08-10
Energia dla Klimatu Lipiec 2020
2020-07-14
Energia dla Klimatu Czerwiec/Lipiec 2020
2020-06-10
Energia dla Klimatu Maj/Czerwiec 2020
2020-05-12
Energia dla Klimatu, kwiecień 2020
2020-04-14
Energia dla Klimatu, marzec 2020
2020-03-03
Energia dla Klimatu, luty 2020
2020-02-02
Energia dla Klimatu, styczeń 2020
2019-12-30
Energia dla Klimatu, grudzień 2019
2019-12-13
Energia dla Klimatu, listopad grudzień 2019
2019-11-22
Energia dla Klimatu, październik / listopad 2019
2019-10-24
Energia dla Klimatu, wrzesień / październik 2019
2019-09-12
Energia dla Klimatu, sierpień/ wrzesień 2019
2019-08-08
Energia dla Klimatu, lipiec/sierpień 2019
2019-07-22
Energia dla Klimatu, czerwiec/lipiec 2019
2019-06-24
Energia dla Klimatu, maj/czerwiec 2019
2019-05-15
Energia dla Klimatu, kwiecień/maj 2019
2019-04-08
Energia dla Klimatu, marzec/kwiecień 2019
2019-03-09
Newsletter 02/2019
2019-02-13
Newsletter 01/2019
2019-01-09
Newsletter 12/2018 i 01/2019
2018-12-10
Newsletter 11/2018
2018-11-06
Newsletter 10/2018
2018-10-22
Newsletter 09/10/2018
2018-08-09
Newsletter 08/2018
2018-08-09
Newsletter 07/2018
2018-07-10
Newsletter 06/2018
2018-06-18
Newsletter 05/2018
2018-05-28
Newsletter 03/04/2018
2018-03-23
Newsletter 02/2018
2018-02-01
Newsletter 01/2018
2018-01-16
Newsletter 12/2017
2017-12-16
Newsletter 11/2017
2017-11-17
Newsletter 10/2017
2017-10-20
Newsletter 09/2017
2017-09-14
Newsletter 08/2017
2017-08-26
Newsletter 07/2017
2017-07-09
Newsletter 06/2017
2017-06-19
Newsletter 05/2017
2017-05-11
Newsletter 04/2017
2017-04-19
Newsletter 03/2017
2017-03-13
Newsletter 02/2017
2017-02-03
Newsletter 01/2017
2017-01-12
Newsletter 12/2016
2016-12-13
Newsletter 11/2016
2016-11-25
Newsletter 10/2016
2016-10-10
Newsletter 09/2016
2016-09-06
Newsletter 08/2016
2016-08-07
Newsletter 07/2016
2016-07-04
Newsletter 06/2016
2016-06-13
Newsletter 05/2016
2016-05-13
Newsletter 04/2016
2016-04-18
Newsletter 03/2016
2016-03-14
Newsletter 02/2016
2016-02-09
Newsletter 01/2016
2015-12-29
Newsletter 12/2015
2015-12-13
Newsletter 11/2015
2015-11-16
Newsletter 10/2015
2015-10-15
Newsletter 09/2015
Licencja Creative Commons Materiały zgromadzone na serwisie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe
Korzystanie z naszego serwisu oznacza akceptację przez Państwa naszej Polityki prywatności.
Zobacz więcej