×
logo
kontakt:
redakcjaeko.org.pl
odkrywki dla klimatu energia prawo rzeki smog ptaki drzewa o nas
logo
 

9 lutego 2015
Energia
 

Potrzebna umowa społeczna

Energetyka jest sprawą zbyt poważną, aby decyzje o niej pozostawić na wyłączność energetykom – piszą eksperci.

To sektor, którego działanie wkracza w obszar bezpieczeństwa państwa, jakości życia obywateli i powiększania się bądź ograniczania ubóstwa, zmian klimatu i innych zagrożeń dla środowiska. Chociaż problemy generowane przez sektor energetyczny dotyczą nas wszystkich, to jako obywatele daliśmy się przekonać, że nie powinniśmy się wtrącać do polityki energetycznej, bo to sfera zastrzeżona dla ekspertów. Czas to zmienić.

Debata nad przyszłością polskiej energetyki toczy się od wielu lat. Tyle że politycznie polega na wymianie ciosów między koalicją a opozycją o to, czy premier Ewa Kopacz (a wcześniej Donald Tusk) wróciła z brukselskiego szczytu klimatyczno-energetycznego z tarczą czy na tarczy. Innym elementem tej debaty jest publiczna wymiana poglądów między ekspertami zatrudnianymi przez spółki energetyczne na sponsorowanych przez nie konferencjach. To dyskusja przekonanych z przekonanymi, służąca pokazaniu, czego sektor oczekuje od decydentów.

Zmiana węglowego paradygmatu

Polska nie jest zawieszona w próżni i rewolucje dokonujące się za granicami wymuszą także zmianę paradygmatu rozwoju polskiej energetyki na niskoemisyjną. Przyczynia się do tego zarówno polityka energetyczno-klimatyczna, jak i jej narzędzia (ok. 20 proc. Funduszu Spójności na lata 2014–2020 ma być przeznaczonych na gospodarkę niskoemisyjną państw-beneficjantów). Niedawne porozumienie między Stanami Zjednoczonymi i Chinami w sprawie redukcji emisji gazów cieplarnianych wyznacza kierunek zmian na poziomie globalnym i oddala argument, że tylko Unia dba o klimat.

Polski rząd może jak dotychczas próbować zawracać kijem Wisłę i wciąż stawiać na węgiel, ale może też wykorzystać wzbierający nurt, by wydźwignąć gospodarkę na wyższy poziom rozwoju. Do tego potrzebna jest poprzedzona debatą umowa społeczna w sprawie polityki klimatyczno-energetycznej w Polsce.

Coraz wyraźniej staje się widoczne, że paradygmat wielkoskalowej energetyki węglowej w Polsce dobiega końca. Krajowy węgiel po 350 latach eksploatacji leży zbyt głęboko, aby jego wydobycie było opłacalne na globalnym rynku, a społeczeństwo już nie zgadza się na ponoszenie coraz wyższych kosztów nierentownego górnictwa. Według prognoz już w 2030 r. wydobycie węgla kamiennego w Polsce będzie mniejsze od jego importu, co oznacza, że na wyczerpaniu jest odwieczny argument o węglu jako gwarancie niezależności energetycznej Polski. Potrzebny jest nowy paradygmat.

Konieczne debaty

Postulowane przez nas debaty z udziałem biznesu, organizacji ekologicznych, związków zawodowych oraz naukowców przetoczyły się już przez Francję, Niemcy, Holandię czy Zjednoczone Królestwo. Tematem były zmiany krajowych sektorów energetycznych, tak aby chronić równowagę klimatyczną, zapewniając zarazem rozwój gospodarczy oraz miejsca pracy.

Niemcy uczyniły z polityki klimatycznej i odnawialnych źródeł energii motor rozwoju gospodarczego. W tym kraju dokonuje się zakrojony na szeroką skalę proces transformacji energetyki, tzw. Energiewende, który ma doprowadzić m.in. do zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii w miksie energetycznym do 80 proc. w 2050 r.

Z kolei Zgromadzenie Narodowe Francji przyjęło ostatnio ustawę o transformacji energetycznej zakładającą zmniejszenie o 50 proc. produkcji i konsumpcji energii do roku 2050 (w stosunku do 2012) oraz czterokrotne zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych wobec roku bazowego 1990. W Wielkiej Brytanii obowiązuje od 2008 r. ustawa o przeciwdziałaniu zmianom klimatu (Climate Change Act), która nakazuje organom państwa zmniejszenie emisji dwutlenku węgla o 80 proc. do 2050 r. wobec 1990. Czy jest szansa na podobne zmiany u nas? I jak je rozpocząć?

Porozmawiajmy o pieniądzach

Znakomitym pretekstem do rozpoczęcia debaty publicznej są rezultaty październikowego szczytu klimatyczno-energetycznego. Premier Kopacz wróciła z Brukseli z uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych – to 984 mln uprawnień w ramach puli aukcyjnej oraz 135 mln uprawnień w tzw. funduszu modernizacyjnego. Uwzględniając szacunki branży mówiące, że średnia cena uprawnienia w latach 2020–2030 może wynosić ok. 25 euro, i przyjmując aktualny kurs wspólnej waluty, Polska ugrała na szczycie – bagatela – ponad 110 mld zł.

Nie wszystkie te pieniądze zasilą budżet państwa. Około 28 mld zł otrzymają firmy energetyczne w ramach tzw. bezpłatnych uprawnień do emisji dwutlenku węgla. Do tego z funduszu modernizacyjnego Polska może otrzymać ok. 13,5 mld zł. Czy to dużo? Bardzo dużo – dla porównania, budżet Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego opiewa na sumę ok. 7,5 mld zł.

To te pieniądze przesądzą o rozwoju polskiej energetyki, a co za tym idzie – polityki rozwojowej, środowiskowej i przemysłowej na najbliższych 30 lat. Tymczasem w środowisku już zaczynają padać głosy, że sprawa rozdziału środków jest bardzo skomplikowana (ergo społeczeństwo nie powinno się wypowiadać). Ponadto tak naprawdę to są pieniądze sektora energetycznego, bo to on musi realizować właściwe inwestycje w zamian za zwolnienie z opłat za emisję CO2 (ergo to spółki energetyczne powinny zadecydować).

Podatnicy mają prawo do dyskusji

Jeśli my, obywatele, nie włączymy się do publicznej dyskusji, to o wykorzystaniu tych pieniędzy zadecyduje wąska grupa urzędników ministerialnych wespół z zarządami kilku koncernów z sektora paliwowo-energetycznego. Tak się stało z pierwszą tzw. derogacją dla elektroenergetyki, wynegocjowaną w ramach pakietu klimatyczno-energetycznego na lata 2013–2020. Przygotowany tzw. krajowy plan inwestycyjny określający, jakie inwestycje zostaną wykonane w zamian za ulgi przy zakupie CO2, nie jest w pełni jawny, a środki rozdysponowano w zaciszu ministerialnych gabinetów.

Pieniądze, które wynegocjowała pani premier, to nie fundusze europejskie, które można wydać trochę lepiej lub trochę gorzej, ale raczej nie zaszkodzą gospodarce. Istotą ustępstw wobec Polski jest to, że nasze państwo może zwolnić elektrownie z obciążenia parapodatkowego za emisję szkodliwych dla środowiska gazów cieplarnianych.

Gdyby władze naszego kraju nie wprowadziły tego zwolnienia, pieniądze z opłat wpłynęłyby do budżetu państwa. Tak jak mamy prawo debatować nad wysokością i przeznaczeniem ulg podatkowych, tak też mamy prawo dyskutować nad zwolnieniami z opłaty za emisję CO2. Są to pieniądze publiczne i stanowią pomoc publiczną w rozumieniu przepisów prawa Unii Europejskiej.

Inwestujmy 
w odnawialne źródła

Sprawa przeznaczenia tych środków nie jest na obecnym etapie nadmiernie skomplikowana. Konkluzje Rady Europejskiej stanowią, że mają być wykorzystane na „rzeczywiste inwestycje modernizujące sektor energetyczny", natomiast tzw. fundusz modernizacyjny – na „poprawę efektywności energetycznej i modernizację systemów energetycznych, celem dostarczenia obywatelom czystszej, bezpiecznej i dostępnej energii". Debata publiczna powinna więc dotyczyć tego, jakie inwestycje rzeczywiście zmodernizują sektor energetyczny i kto powinien je realizować.

Stawiamy tezę, że równowartość tzw. darmowych uprawnień do emisji CO2 powinna być zainwestowana w odnawialne źródła energii i poprawę efektywności energetycznej, a pieniądze z funduszu modernizacyjnego – na rozwój energetyki prosumenckiej. W żadnym wypadku nie powinny zostać wydane na budowę nowych czy też modernizację starych bloków węglowych.

To my, obywatele, dopłacamy z naszych podatków dziesiątki miliardów złotych rocznie do przemysłu węglowego – od kopalń po elektrownie, i to my ponosimy zdrowotne skutki funkcjonowania energetyki węglowej w Polsce. Zatem to my wszyscy powinniśmy być głównymi beneficjentami tych pieniędzy – czy to jako prosumenci, potencjalni pracownicy sektora odnawialnych źródeł energii, czy też po prostu zdrowsi obywatele. Nie możemy już więcej topić publicznych pieniędzy w energetyce węglowej.

Radosław Gawlik jest prezesem Stowarzyszenia Ekologicznego EKO-UNIA, w latach 1989–2001 był posłem na Sejm RP, a w rządzie Jerzego Buzka – wiceministrem ochrony środowiska; działacz ruchu Wolność i Pokój, współzałożyciel Partii Zieloni. Marcin Stoczkiewicz jest doktorem nauk prawnych, kieruje programem „Klimat i energia" w międzynarodowej organizacji ekologicznej ClientEarth.

Energia

A może jednak na OZE, EE i akumulatorach? Czy górnicy sa tak straszni, czy tak głupi, czy tylko interesowni? A może są (...)
czytaj całość
Władze i rada gminy Bogatyni nie mają planu B dla węglowego monopolu. Mimo że optymistyczny - choć bardzo mało prawdopodobny (...)
czytaj całość
Ale eksperci alarmują: musimy pilnie przystąpić do odblokowania rewolucji cywilizacyjnej Ekolodzy, eksperci od energetyki i działacze Partii Zieloni zaapelowali do liderów (...)
czytaj całość
Największe wydarzenie ekologiczne otwierające rok 2019: Znakomici eksperci w dziedzinie energetyki, tacy jak Grzegorz Wiśniewski z Instytutu Energii Odnawialnej, prof. (...)
czytaj całość
Projekt Polityki Energetycznej Polski 2040   to zagrożenie dla bezpieczeństwa Państwa
czytaj całość
Od węgla ku oszczędnej, odnawialnej i rozproszonej energii Na Politechnice Wrocławskiej w przeddzień światowego Szczytu Klimatycznego w Katowicach spotkali się wybitni (...)
czytaj całość
Od węgla ku oszczędnej, odnawialnej i rozproszonej energii:
czytaj całość
Europa może osiągnąć zerową emisję gazów cieplarnianych netto przed 2050 r. Jest to nie tylko możliwe z technicznego i ekonomicznego (...)
czytaj całość
więcej
2018-04-12
Ostrołęka C
2017-11-18
Zablokowanie przemian energetycznych jest groźne dla gospodarki oraz rozwoju (...)
2017-11-12
RAPORT Górnictwo: węglowa przyszłość czy sprawiedliwa transformacja
2017-07-10
Musimy uniezależniać się od węgla
2017-05-03
Polska Energiewende* 2023
2017-04-06
Tu była kopalnia
2017-02-20
Więcej Niż Energia: Czy Rząd RP weźmie pod uwagę Pakiet (...)
2017-02-19
Apel NGO do Akcjonariuszy Polenergii – porzućcie szkodliwy projekt Elektrowni (...)
2016-12-04
Szydło świętuje z górnikami: nie zejdziemy z drogi reform i (...)
2016-11-25
Ministerstwo Energii: Rozwód energetyki i kopalń
2016-11-11
Efektywność energetyczna - szanse i zagrożenia nowej ustawy
2016-11-05
Will oil peak within 5 years?
2016-11-02
Naimski: Obrona węgla to nie ideologia, lecz rozsądek
2016-10-27
Zarządzanie energią - przyszłość gospodarki w obuiegu zamkniętym
2016-09-21
Jak rozpocząć transformację energetyczną Polski?
2016-09-13
Brytyjczycy bronią nowej elektrowni atomowej, ale wstrzymują budowę
2016-08-05
Lewiatan: Polska nie ma odpowiedniej strategii energetycznej
2016-08-05
ClientEarth: Plan Morawieckiego dla energetyki jest nierealny
2016-07-23
Szykuje się duża inwestycja! W jednym miejscu ma powstać kopalnia (...)
2016-06-03
Polimex: Kurs spółki runął
2016-05-20
Wolność energetyczna. Czas skończyć z religią węglową
2016-05-17
Będzie składka na bezpieczeństwo energetyczne?
2016-05-09
Niemcy: 95 proc. produkcji energii z OZE i ujemne ceny (...)
2016-04-28
Zielone światło dla zielonej energii
2016-04-21
Właściciel PG Silesia kupił kopalnie i elektrownie w Niemczech
2016-04-21
Holandia: 4,7 mld EUR oszczędności dzięki zamknięciu elektrowni węglowych do (...)
2016-03-17
Czarne złoto?
2016-03-08
NFOŚiGW weryfikuje programy wsparcia
2016-02-25
"Rzeczpospolita": Polityka rządzi polską energetyką
2016-01-13
Wyprzedaż z napędem atomowym
2015-12-22
Górnicza „Solidarność” likwiduje rachunek w ING
2015-12-20
Europejska Unia Energetyczna - Rezolucja PE
2015-12-20
Niemcy: Koniec kopalń węgla kamiennego
2015-12-14
Urugwaj: niższe ceny energii i już 95 proc. energii z (...)
2015-12-12
Andrzej Duda: Przemówienie z okazji Święta Górnika
2015-12-03
CBOS: Większość Polaków za stopniowym odejściem od węgla
2015-12-03
Tchórzewski: zobowiązania spółek węglowych wynoszą 15 mld zł
2015-11-28
ING nie będzie finansował nowych elektrowni zasilanych węglem i kopalni (...)
2015-11-27
Wielka Brytania zamknie wszystkie elektrownie węglowe
2015-11-13
Ile Niemcy zapłacą za rewolucję energetyczną - najtańsza droga rozwoju (...)
2015-11-12
Jak sobie radzić z ubóstwem energetycznym?
2015-11-12
Co nowy minister energetyki myśli o węglu, atomie i OZE? (...)
2015-10-31
O maszynie, która może zrewolucjonizować sposób korzystania z energii
2015-10-21
ENERGETYCZNE POLAKÓW WYBORY: Niewidzialna ręka państwa
2015-10-16
CEZ chce kupić elektrownie i kopalnie Vattenfall w Niemczech
2015-10-14
Kaczyński: Z węglem na wieczne czasy
2015-10-11
Ustawa antysmogowa: górniczy związkowcy krytykują prezydenta Andrzeja Dudę
2015-10-08
Greenpeace chce kupić branżę węgla brunatnego należącą do koncernu Vattenfal
2015-10-07
Gorszanów: ustawa antysmogowa może wyeliminować węgiel w ogrzewnictwie
2015-10-01
Polityka energetyczna Polski – bez wizji, odwagi i wiedz
2015-09-09
Księżopolski: Okrakiem na klimatycznej barykadzie
2015-09-09
Prezes TGPE: przecena energetyki możliwa na wielką skalę
2015-09-09
Polityka energetyczna 2050
2015-09-09
Polityka energetyczna 2050: zachowanie status quo, ucieczka przed dylematami
2015-08-31
W Polsce kończy się węgiel
2015-08-19
„Die Welt”: Kraje sąsiednie nie chcą niemieckiego prądu. Polska też (...)
2015-08-18
Czy fala upałów nas czegoś nauczy?
2015-08-11
To nie upał jest powodem kłopotów z energią
2015-07-31
Ratowanie górnictwa - niech każdy da czego mu nie trzeba
2015-07-28
Polityczne recepty na uzdrowienie górnictwa: sole trzeźwiące zamiast zabiegu chirurgicznego
2015-07-27
Unia energetyczna - więcej czy mniej rynku?
2015-07-26
Więcej Europy w gniazdkach
2015-07-26
Prąd z elektrowni atomowej dopiero od 2031 roku?
2015-07-26
List do premier Ewy Kopacz ws. ustawy o efektywności energetycznej
2015-07-23
Za 2,5 roku ma powstać w Kole pierwsza w Polsce (...)
2015-07-14
Francuzi rezygnują z budowy elektrowni na Lubelszczyźnie
2015-07-13
Gdzieś zaginęła wielka góra węgla. Jakieś 100 tys. ton.
2015-07-07
Energetyka nie uratuje Kompanii Węglowej
2015-07-02
Rebecca Harms w wywiadzie o unii energetycznej
2015-06-13
Nadchodzi czas Śląska bez górnictwa.
2015-05-18
Raport: Inwestycje w energetykę węglową są zbyt ryzykowne?
2015-05-12
Polacy wobec przemysłu górniczego
2015-05-12
Największy fundusz inwestycyjny świata wycofuje się z węgla
2015-05-11
Polscy politycy: naznaczeni przez komunizm, niezdolni do zmiany?
2015-05-11
Polska importerem prądu. Pierwszy raz od 1989
2015-05-04
Zatrważające tajne dane z Kompanii Węglowej
2015-05-03
Polska energetyka nadal będzie wykorzystywała węgiel, gaz i OZE
2015-05-03
Giełdowy Kopex chce nowej kopalni węgla w Małopolsce
2015-05-03
Szef Banku Światowego za eliminacją subsydiów dla paliw kopalnych
2015-04-14
NIK o bezpieczeństwie dostaw energii elektrycznej
2015-03-17
List otwarty Koalicji Klimatycznej i CEE Bankwatch Network
2015-02-19
Komisja Europejska pyta polski rząd o górnictwo
2015-02-09
Potrzebna umowa społeczna
2015-01-20
Czego możemy się uczyć z niemieckiej Energiewende?
2015-01-18
Dość czarne statystyki dla unijnego węgla kamiennego
2015-01-17
Energetyczna alternatywa - słońce świeci wszędzie :)
2014-12-31
Elektryczność w Niemczech: Prąd z odnawialnych źródeł energii na pierwszym (...)
2014-12-27
Termo - modernizacja nie(d)oceniona.
2014-11-09
Vattenfall sprzeda kopalnie węgla brunatnego w Niemczech?
2014-10-02
Nowa Premier o polityce energetycznej – dla górników, nie dla (...)
Recykling Dał Owoce w Tuszowie Narodowym
Na jesień 2019 w Szkole Podstawowej w Tuszowie Narodowym odbyła się ogólnopolska akcja ekologiczna "Recykling Daje Owoce". (...)
czytaj całość
Logika koncernów węglowych – my zarabiamy, wy po (...)
Newsletter/ Obserwator TEPP październik 2019
Czekając na COP 25 – listopad miesiącem protestów (...)
Recykling Daje Owoce w Żorach
Powołano Polskie Towarzystwo Ekologiczne
Czy PKO BP dumnie finansuje elektrownię węglową?
Bez mokradeł nie zatrzymamy klimatycznej katastrofy
Dr hab. Wiktor Kotowski: Degradacja środowiska naturalnego, wymieranie gatunków, ogromne emisje dwutlenku węgla do atmosfery. To skutki (...)
czytaj całość
Zielony Ład dla Polski [rozmowa]
We Can't Undo This
Robi się naprawdę gorąco
Dokąd płyną miliony ze spółek Skarbu Państwa?
Strzeżcie się, czarownice wracają
Politycy to gorszy sort ludzkości?
Licencja Creative Commons Materiały zgromadzone na serwisie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe
Korzystanie z naszego serwisu oznacza akceptację przez Państwa naszej Polityki prywatności.
Zobacz więcej