×
logo
kontakt:
redakcjaeko.org.pl
odkrywki dla klimatu energia prawo rzeki smog ptaki drzewa o nas
logo
 
Hanna Schudy
3 listopada 2020
info
 

Romantyzm już był, do gry wchodzi Romantyczność

Hanna Schudy: Od ponad tygodnia rośnie w siłę polskie pospolite ruszenie wywołane planami ingerencji państwa w sprawy najbardziej osobiste, intymne i bolesne. Na temat aborcji jako prawa kobiety do decydowania o sobie napisano i wykrzyczano w ostatnim tygodniu już chyba wszystko.

Wykluczanie zdania kobiety z decyzji bezpośrednio dotyczącej jej życia, zdrowia a także wolności okazało się punktem zapalnym dużo silniejszym niż plany deformy oświaty, państwa prawa, niszczenia demokracji czy wolnych mediów. Nic w tym dziwnego – o ile państwo prawa może być dla większości ludzi czymś abstrakcyjnym, tak ingerencja w coś tak namacalnego i prywatnego jak nasze ciała jest zrozumiała bezpośrednio. I nie ma na to zgody kobiet, dziewczyn, seniorek oraz coraz częściej towarzyszących im mężczyzn.

Protesty zaczęły się od wysokich, patetycznych tonów, mówiono o zamachu, zdradzie itp. Szybko jednak ich dynamika przeszła w kierunku ogólnopolskiego strajku wspartego czarnym humorem. Rządzący są wyśmiewani, a na transparentach dostajemy pokaz kreatywności. To pobudza i sprawia, że przyłącza się coraz więcej osób. W jakim kierunku to pójdzie i co się stanie z obecną władzą - tego nie wiemy. To, co dzisiaj wydaje się dość wyraźne, to właśnie zmiana nastroju – mamy nie tyle Rejtanów, zasmuconych nad grobem Słowackich, co kobiety, które za swoją oręż wybrały inną strategię – humor, często okraszony cytatami klasyków. Wydaje się też, że kultywowana w szkołach walka o niepodległość okazała się formacyjną bronią obosieczną. W kraju, w którym od 2004 r. w zasadzie mamy nie tylko prawo, ale i możliwości rozwijać się oraz uczestniczyć w zdobyczach Europy i podnoszeniu jakości życia, ciągłe wałkowanie o walce z zaborcą, chyba przynosi swój plon. Wkuwanie takich fragmentów jak „rzucanie gromem”, „pioruny jako ramiona” czy „piorunne strzały” znalazło ujście w ekspresji wizualnej. Przypominanie o młodości jako orlej potędze, o strajkujących studentach wyłapywanych przez carską policję, to wszystko zostało chyba zrozumiane dosłownie. Ludzie, którzy od pokoleń w szkole podstawowej, gimnazjum czy liceum wałkują wieszczów romantyzmu o wiele dłużej niż innych polskich autorów, musieli się w końcu zorientować, że wróg nie zawsze przychodzi z zewnątrz, że może urządzać podchody i ciemną nocą podpalić dom, „ten, w którym mieszkamy – Polskę”. Romantyczne treści właśnie doczekały się swojej ekspresji. Pokazują to zresztą nie tylko strajkowe transparenty pełne odwołań do klasycznej literatury polskiej. Świadczą o tym hasła, które przez lata wbijała nam szkoła licząc na szacunek dla przeszłości. Hasła te jednak zostały zinterpretowane z myślą o przyszłości.

I mamy efekt – protestujące społeczeństwo przerosło wyobraźnię tych, którzy co rusz majstrują w kanonie lektur, narzędziu do „chowania młodzieży, jako przyszłych Rzeczpospolitych”. Za dużo Gombrowicza, za mało Słowackiego, Bogurodzicy czy Sienkiewicza? „Kończ Pani, wstydu oszczędź” – pasuje jak ulał. Szacunek dla historii i naszej powstańczej tradycji? Proszę bardzo – pieśń jednoczy tłumy na ulicach, a hasła „Solidarność naszą bronią” czy „Jeszcze Polka nie zginęła” świadczą po prostu o tym, że rozwijanie krewkiej, polskiej duszy i ukochania wolności przyniosło swoje efekty. Groźby pod adresem studentów, wysyłanie niedostosowanych za granicę? Wypisz wymaluj Filomaci i Filareci. Krytyka kościoła Rzymskiego, który zawiódł nadzieje wierzących w Chrystusa, jako przewodnika wszystkich ludzi dobrej woli? „Nie-Boska Komedia” jak na zamówienie.

Tyle że romantyzm to nie tylko zrywy, ale też smutne konstatacje, że ludzie nie są gotowi do zmiany, miłości bliźniego, że interesy wygrywają z solidarnością, że nie jesteśmy się w stanie ruszyć i zmienić „ściany pleśni”, a jednostce pozostaje „tęsknota do tych pól zielonych” zza kraty. Od tego się zaczęły protesty – od epatowania smutku, odgrywaniu pogrzebów, od opłakiwania i palenia zniczy. Ale, ku zdumieniu wielu, wkradł się pierwiastek ludyczny, wesoły, wulgarny – i to on pociągnął tłumy. Bo tylko on najwyraźniej zdołał rozgrzać, a raczej rozpękać „plugawą lawę, z wierzchu twardą i suchą”. Zdołał wyciągnąć na ulicę ludzi w małych miejscowościach, którzy w pandemicznym zamknięciu mają już najwyraźniej dosyć tonu molowego, za to pięknie tańczą w rytm znanej fitnesowej piosenki – „j…ć Pis”. Regiony, którym przyklejono łatkę konserwy przemówiły i wykrzyczały, że nie chcą takiej Polski, której „kat będzie rąbał twoje cielsko”. Nie chcą aby myślano o nich, że mają „oczy otworzone w grobie”. Co jednak znamienne, jak mi się wydaje, polski romantyzm transformuje w formę żeńską, do romantyczności - protesty strajku kobiet objawiły mocny żeński modus stawiania oporu, który polega na łączeniu sił, na siostrzeństwie, na samopomocy. Nie jest to dłużej pokora cichej mniszki, ale mądrej matki, podobnej do tej z pytania maturalnego z języka polskiego z 2020 r. - tu po raz kolejny można chyba podziękować polskiej szkole. Jak bowiem zinterpretować wiersz „Daremne” urodzonej sto lat temu poetki Anny Kamieńskiej, właśnie w kontekście protestów?

„Daremne”
Noszę od dzieciństwa cały ten bagaż:
Skrzypce ojca w czarnym futerale,
Drewniany talerz z napisem:
„Do soli i chleba gości nam potrzeba"
[…]
Wypchanego głuszca
Na spróchniałym kredensie,
[…]
To nielekko
Dźwigać tyle rupieci.
A wiem, że do końca
Nie pozbędę się ani jednego.
Aż przyjdzie mądra moja matka
Przyjdzie znikąd donikąd,
I powie:
- Złóż to wszystko, córuchno.
To nie ma sensu.

Bo nie ma sensu tkwić w tym smutnym romantyzmie, grać na starych skrzypcach ojców i kolekcjonować „wypchane głuszce”. Nie ma sensu tkwić na tym groteskowym balu u senatora, nie ma sensu powtarzać tych nieudanych powstań i porażek.  Bo chodzi o nasze wspólne życie, o przyszłość. Dzisiaj widzimy wyraźnie, że stare recepty już się nie sprawdzają. Nie będzie poszanowania praw człowieka, jeżeli tak intymne sprawy jak ciąża będą wywlekane na bruk i obmacywane przez hierarchów czy polityków. Nie będzie bezpiecznego klimatu, jeżeli zostawimy produkcję energii w rękach kilku koncernów dzielących się chętnie długiem ekologicznym, ale nie prądem. W obu przypadkach przegranymi są kobiety – wiele ekspertyz pokazuje, że kobiety są silniej zagrożone katastrofą klimatyczną niż mężczyźni. Wreszcie - nie będzie poszanowania przeszłości na martwej planecie. Nie będzie także zmiany, jeżeli jedyną metodą będzie bagnet na broń – inteligentne hasło na transparent i dobra, wspólna zabawa też mogą być skuteczne w walce o wolność. Romantyzm wyciska łzy i chyba nikt nie spodziewał się, że może transformować, posłużyć, paradoksalnie, do oddania głosu najsłabszym, innym istotom, kobietom. Romantyzm już był. Dzisiaj rządzi Romantyczność, kobiecy głos. Wcale nie pokorny – dzieweczka nie chce już bowiem słuchać. „Ona nie słucha”, tylko się domaga uznania swojej podmiotowości.

Na koniec warto zapytać czego może nauczyć się ruch na rzecz klimatu od strajku kobiet? Jest tego trochę. Zbyt dużo w naszej narracji mizantropii, poczucia kresu, marności czy roztapiających się nieuchronnie lodowców. Nie za bardzo nam się wyobraża, aby zacząć się po prostu śmiać i powiedzieć „wypier..lać”. Wciąż liczymy raczej na dyplomatyczne rozwiązania. Oczywiście istnieje ryzyko, że Strajk Kobiet może zostać osłabiony, nawet narzędziami, które zostały przyjęte. Nie wszystkim się także podoba robienie „jaj z pogrzebu”, tylko pytanie czy wystarczy nam łez, aby na tym klimatycznym pogrzebie pozostać.

info

Hanna Schudy: Od kilku dni polskie media donoszą o możliwości straty środków unijnych przeznaczonych na fundusz odbudowy po pandemii. Polski (...)
czytaj całość
Organizacje pozarządowe publikują czwartą aktualizację Globalną Listę Rezygnacji z Węgla, zawierającą 935 firm, których banki, inwestorzy i ubezpieczyciele powinni unikać
czytaj całość
Hanna Schudy: Od ponad tygodnia rośnie w siłę polskie pospolite ruszenie wywołane planami ingerencji państwa w sprawy najbardziej osobiste, intymne (...)
czytaj całość
Dekarbonizacja 2030 W obliczu dramatycznych zmian klimatu wywołanych działalnością człowieka, zanieczyszczenia powietrza powodującego zwiększoną chorobowość i śmiertelność, postępującej degradacji środowiska i (...)
czytaj całość
Postępując zgodnie z poniższymi zasadami, mamy szansę ochronić nie tylko siebie, ale i swoją rodzinę i bliskich. Suma tych bardzo (...)
czytaj całość
– Na zapranie brudów ZE PAK potrzeba mocniejszych i bardziej ekologicznych detergentów!
czytaj całość
Niemcy znają już termin zakończenia spalania węgla – 2038 r.. Ponieważ spalanie węgla brunatnego wiąże się ze stałym i pobliskim (...)
czytaj całość
Poniżej publikujemy treść listu do Ministra Środowiska Michała Wosia oraz Marszałka Senatu RP Tomasza Grodzkiego, w sprawie proponowanych zmian w (...)
czytaj całość
więcej
2020-07-21
Polska może stracić miliardy euro dla regionów górniczych – oto (...)
2020-07-20
Czy Sejm wyśle dzieci na polowania?
2020-07-17
STOP dla wydawania środków publicznych oraz pożyczki Banku Światowego na (...)
2020-07-16
Neutralność klimatyczna Polski za pieniądze na transformację
2020-07-16
Posiedzenie Komisji Petycji PE: Turów narusza unijne procedury
2020-07-01
Dość pustosłowia! Walne Zgromadzenie ZE PAK
2020-06-15
Istotne Problemy Gospodarki Wodnej
2020-05-27
Ratujmy zieleń w dolinie Olszówki Krzyckiej! STOP dewastacji w imię (...)
2020-05-18
Zielona transformacja zapewni wzrost
2020-05-16
Odchodzenie od węgla jest tańsze, niż tkwienie w starych technologiach
2020-05-06
Pieniądze wpuszczone w kanał, zamiast walki z suszą
2020-04-26
Raport o stosunku do wody i gospodarki (...)
2020-04-24
Czysta Polska, czy czysta hipokryzja?
2020-04-10
CO BYM ZROBIŁ GDYBYM DZISIAJ PEŁNIŁ FUNKCJĘ MINISTRA ZDROWIA?
2020-03-25
Widmo krąży po Europie, widmo Widma
2020-03-23
Musimy być szybsi niż śmieci!
2020-03-20
Kryzys masz jak w banku
2020-03-18
Odrzański ultramaraton 2020
2020-03-13
„Szczepionka” na Koronawirusa - bioróżnorodność i walka ze zmianą klimatu
2020-03-04
Światowy raport: Atom nie jest odpowiedzią na zmianę klimatu
2020-02-21
Uwagi Koalicji Ratujmy Rzeki (KRR) do Planu Przeciwdziałania Skutkom Suszy (...)
2020-02-06
Wrocławskie Konwersatorium: Inteligentna Energetyka
2020-02-03
Recepta PAS na czyste powietrze - antysmogowy program Polskiego Alarmu (...)
2020-02-03
Ostatni dzwonek dla Eco-Miast
2019-11-28
Czesko-polskie starcie dyplomatyczne w sprawie rozbudowy odkrywki Turów
2019-11-21
film Klimat-Klima
2019-11-11
Recykling Dał Owoce w Tuszowie Narodowym
2019-10-28
Recykling Daje Owoce w Żorach
2019-10-23
Czy PKO BP dumnie finansuje elektrownię węglową?
2019-10-19
Mała retencja - duży problem
2019-10-18
Recykling Daje Owoce w Bytomiu
2019-10-18
Orły przednie w Beskidach
2019-10-11
Posprzątajmy razem polskie rzeki!
2019-10-11
Za elektroodpady w góry!
2019-10-01
Lodzia, Mr Mix, Smarti i bliźniaczki Batki w akcji!
2019-09-24
Świecimy przykładem w Warszawie
2019-09-23
Soła posprzątana!
2019-09-16
Kochamy Sołę!
2019-09-09
Aktywiści Greenpeace blokują transport węgla do Polski
2019-08-19
Henkel udostępnia innowacyjne narzędzie do projektowania opakowań przyjaznych środowisku
2019-08-14
Clean River Project
2019-08-04
500 km edukacji ekologicznej z siodełka
2019-07-15
Wielka mazurska zbiórka elektroodpadów!
2019-07-10
Rowerzyści posprzątają Mazury!
2019-07-02
Recykling Rejs na Sole
2019-06-25
Spływ "Trzech Zapór" i sprzątanie Soły
2019-06-21
Najlepsza ekoakcja w 2018!
2019-06-19
Spływ "Trzech Zapór" i sprzątanie Soły
2019-06-17
Laureaci konkursu fotograficznego WWF
2019-06-10
EkoJanosik wybrany!
2019-06-10
Gołdapa, Sapina, Rospuda -posprzątane!
2019-04-17
Łańcuch ludzi: międzynarodowy protest przeciwko rozbudowie kopalni Turów na Dolnym (...)
2019-04-05
Czysta Oława, czysta Odra, czysty Bałtyk
2019-04-03
Śmieci w rzekach!
2019-03-31
SprzątamMy ze świadomością!
2019-03-28
sprzątaMy ze świadomością
2019-03-28
Recykling zakwitnie w Kielcach
2019-03-26
Razem zatrzymajmy zaśmiecnie wód!
2019-03-25
Teraz jest szansa, aby przygotować się do zmian
2019-03-24
212 km, 35 h, 2 kajaki, "0" śmieci!
2019-03-20
Nie wrzucajmy marzanny do wody!
2019-03-11
Pierwszy Dzień Wiosny - Recykling Rejs 2019
2019-03-10
Czysta Kępa, czysty Wrocław, czysta Odra, czysty Bałtyk!
2019-03-03
Kajak Jamboree za nami
2019-03-01
Głosowanie na EkoWalentynki do 8 marca!
2019-02-27
Kajak Jamboree, 2 marca 2019, Gdynia
2019-02-25
Eko-Inspiracja 2018. Plebiscyt.
2019-02-25
Orły przednie w Tatrach
2019-02-19
Spotkania z cyklu "Recykling Rejs 2019"
2019-02-16
Prosimy, zagłosuj na EkoWalentynki!
2019-02-13
EkoWalentynki 2019
2019-02-05
Selektywnie zbieramy, nie spalamy!
2019-01-31
Kajak Jambore, 2 marca 2019, Gdynia
2019-01-29
Pierwszy Dzień Wiosny na Odrze
2018-12-26
EkoWalntynki 2019 - czyli kochamy recykling cały rok!
2018-12-18
Recykling Dał Owoce
2018-12-03
Recykling daje owoce w Siemianowicach Śląskich
2018-11-30
Recykling daje owoce w Zabrzu cd
2018-11-24
Recykling daje owoce w Warszawie cd
2018-11-22
Recykling daje owoce w Lublińcu cd!
2018-11-17
Strażnicy rzek WWF
2018-11-09
Recykling daje owoce w Zabrzu
2018-11-07
Ekolodzy dla Niepodległej!
2018-11-06
Opakowanie – nie śmieć!
2018-10-30
Akcje "Świeć przykładem" na Śląsku
2018-10-30
Recykling daje owoce w stolicy
2018-10-30
EkoWalntynki 2019. Zapisy ruszyły!
2018-10-27
Recykling daje owoce w Rajczy!
2018-10-26
Recykling daje owoce w Lublińcu!
2018-10-25
Orły zapraszają na film
2018-10-24
Recykling daje owoce w Warszawie!
2018-10-23
Recykling daje owoce w Czarnej!
Licencja Creative Commons Materiały zgromadzone na serwisie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe
Korzystanie z naszego serwisu oznacza akceptację przez Państwa naszej Polityki prywatności.
Zobacz więcej