×
logo
kontakt:
redakcjaeko.org.pl
odkrywki dla klimatu energia prawo rzeki smog ptaki drzewa o nas gry
logo
 
Brygida Kowalska-Nwaimo
5 maja 2021
#info
 
 
 

Ptaki wędrowne mają coraz większe kłopoty

8 maja to światowy dzień ptaków wędrownych, ale borykają się one z dużymi problemami – także i przede wszystkim w Niemczech.

 
 
 

W wiosce bocianiej Rühstädt w Brandenburgii bociany białe powróciły już z Afryki Subsaharyjskiej i zamieszkały na swoich wysokich gniazdach. Nigdzie indziej w Niemczech nie ma tylu bocianich lęgów co tutaj. Ale Jürgen Herper, były burmistrz wsi i działacz na rzecz bocianów, jest zaniepokojony. „Z roku na rok jest coraz mniej młodych ptaków. W ubiegłym roku nasze 30 bocianich par wychowało łącznie 30 młodych ptaków, a więc tylko jedno młode na parę.”

To zbyt mało, jak wie biolog Krista Dziewiaty, która wraz z Herperem obserwuje populację bociana białego w Rühstädt. „Według naszych obliczeń, każda para bocianów musi wychowywać co najmniej 2 młode ptaki rocznie, aby utrzymać populację” – wyjaśnia – „ale od lat tak nie jest. Jeśli rozwój będzie postępował w ten sposób, bociany żyjące w północno-wschodnich Niemczech będą w ciągu najbliższych lat powoli coraz bardziej zanikać.”

 
 
 

Kłopotem dla bocianów z Rühstadt jest utrata terenów podmokłych spowodowana wielką suszą ostatnich lat na północnym wschodzie Niemiec. Coraz intensywniejsze rolnictwo, zwłaszcza uprawy roślin energetycznych, takich jak kukurydza, również pozbawia ptaki dostępności do pożywienia. „Bociany, a także wiele innych ptaków, takich jak czajka, są uzależnione od podmokłych łąk, na których mogą znaleźć dżdżownice, małe płazy i owady, aby wychować swoje młode. Zamiast tego mamy ogromne monokultury, które nie oferują ani schronienia, ani miejsc lęgowych, ani pożywienia dla ptaków krajobrazu rolniczego” – mówi Dziewiaty.

Bociany brandenburskie doświadczają tych trudności nie tylko na swoim obszarze lęgowym, ale także w coraz większym stopniu na swoich terenach odpoczynku i zimowania. Oznacza to, że wschodnie bociany radzą sobie gorzej niż ich krewni na zachodzie. Lecą one zachodnią trasą do Afryki, przez Hiszpanię, gdzie znajdują pożywienie na otwartych wysypiskach śmieci, dlatego obecnie odnotowuje się stabilne lub rosnące populacje.

 
 
 

Ale nie tylko brandenburskie ptaki wędrowne są w niebezpieczeństwie. Na Helgolandzie ornitolodzy tacy jak Ommo Hüppop z Instytutu Badań Ptaków „Vogelwarte Helgoland” obserwują, że migracja ptaków jako całość ulega zmianie. Czerwone skały daleko od stałego lądu oferują unikalne warunki do badań ptaków wędrownych, ponieważ ptaki, które wpadają w duże pułapki są tu prawie zawsze w drodze. Wędrówki ptaków obserwowane są na Helgolandzie od 1909 roku, a stacja ornitologiczna systematycznie zbiera dane od 60 lat. Dane te zostały również wykorzystane w pierwszej technicznie uzasadnionej analizie zagrożeń dla wszystkich gatunków ptaków migrujących w Niemczech i przez Niemcy – około pół miliarda ptaków. „Ale ta ogromna liczba jest zwodnicza“ – wyjaśnia Hüppop, „ponieważ populacje ptaków wędrownych zmniejszają się, w niektórych przypadkach dramatycznie. W szczególności na wyspie Helgoland od 1960 r. połowy wielu gatunków migrujących na duże odległości, takich jak pokląskwa, turkawka czy kukułka, spadły o ponad 60%. Ponad połowa wszystkich gatunków ptaków wędrownych znajduje się na Czerwonej Liście.”

 
 
 

Badacze ptaków na Helgolandzie uważają, że decydującą rolę odgrywają tu również zmiany klimatyczne. Obecny kierownik stacji ornitologicznej na wyspie Helgoland, Jochen Dierschke, rejestruje również tej wiosny, kiedy ptaki przylatują do pułapek na ryby. Każdemu z nich zakłada obrączkę i, jeśli to możliwe, określa ich wiek, płeć, wagę i rozmiar przed ponownym wypuszczeniem na wolność. Z pomocą tego starannego zbierania danych, naukowcy obserwują u gatunków, które często zatrzymują się na Helgolandzie, że wiosenna migracja do domu jest uderzająco wcześniejsza.

„Niektóre gatunki, takie jak czarnogłówka czy zięba, przylatują tu teraz o ponad trzy tygodnie wcześniej” – mówi Dierschke. „Konsekwencją tego jest to, że ptaki wracające do domu wcześniej mogą zabezpieczyć najlepsze terytoria. Mniej elastyczne gatunki – zwłaszcza wielu długodystansowych migrantów – tracą na tym, ponieważ najlepsze miejsca lęgowe są już zajęte. Ponadto zmiana sezonu lęgowego często nie pokrywa się już z okresem, w którym młode mają do dyspozycji najlepszy pokarm. Wiele gatunków rozszerzyło już swój zasięg lęgowy znacznie bardziej na północ.”

 
 
 

To przesunięcie na północ powoduje wydłużenie tras migracji wielu ptaków. Szczególnie dotknięte są także gatunki migrujące na duże odległości, takie jak słowiki, kukułki i czajki. Damaris Zurell, ekolog z Uniwersytetu w Poczdamie, zebrała w modelu ryzyka różnorodne czynniki stresu ptaków migrujących na duże odległości. Jej ustalenia są niepokojące: „Poprzednie analizy ryzyka zaniżają wrażliwość ptaków nawet o 50%, ponieważ zbytnio skupiają się na problemach lokalnych, a pomijają dłuższe trasy migracji i trudności na zimowiskach i w miejscach odpoczynku.”

 
 
 

Najważniejszym czynnikiem ryzyka – ponownie zgadzają się naukowcy – jest globalne zmniejszenie się liczby odpowiednich siedlisk. Dla bocianów i wielu innych gatunków oznacza to kurczenie się terenów podmokłych, i tu właśnie wkraczają badacze z Rühstadt. Obrońcy ptaków i rolnicy starają się znaleźć wspólne rozwiązania w tym zakresie. Głównym problemem jest tu gospodarka wodna. „W przeszłości zawsze chodziło o usunięcie wody z krajobrazu w celu przekształcenia bagien w pola uprawne” – wyjaśnia Jürgen Herper. „Z coraz bardziej suchym latem, już całkowicie to przemyśleliśmy. Woda musi trafiać do krajobrazu, a nie na zewnątrz i tam być zatrzymywana.“ Dlatego też wspólnie z brandenburskim zarządem gospodarki wodnej obrońcy ptaków stworzyli inteligentny system nawadniania, który przeciwdziała wysychaniu podmokłych łąk i pól.

 
 
 

Krista Dziewiaty sprawdza obecnie w modelowych projektach, jak rolnictwo i ochrona ptaków mogą iść w parze. Jednym z nich jest czajka, typowy ptak gniazdujący na ziemi, który potrzebuje łąk na swoje gniazda. Ponieważ stają się one coraz rzadsze, czajka przenosi się na pola. Kiedy rolnik uprawia swoje pole, nie zwraca uwagi na dobrze zamaskowane gniazda czajki i kosi je lub zasiewa za pomocą swoich dużych maszyn. „Dlatego szukamy gniazd w krytycznych tygodniach od marca do maja i oznaczamy je, aby rolnicy mogli ich unikać”. W innym projekcie testowane są alternatywne rośliny energetyczne, takie jak silfia uprawiana na miejscu oraz rośliny dziko rosnące. „W przeciwieństwie do kukurydzy, zapewniają one wystarczającą ilość podszycia, aby dzikie zwierzęta mogły znaleźć schronienie i pożywienie. Ponadto są to rośliny wieloletnie, więc gleba nie musi być tak często uprawiana” – mówi Dziewiaty. Poprzez bezpłatne udostępnienie nasion ma ona nadzieję przekonać coraz więcej rolników do wykorzystania roślin w biogazowniach i tym samym do wyboru tych przyjaznych ptakom alternatyw.

 

Brygida Kowalska-Nwaimo Brygida Kowalska-Nwaimo (ur. 1976), tłumaczka i fotografka, zapalona podróżniczka, absolwentka afrykanistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Warszawianka, mieszkająca od wielu lat w Berlinie.
 
info
Wspólne stanowisko organizacji pozarządowych, społeczeństwa obywatelskiego, organizacji medycznych, organizacji stomatologicznych oraz posłów i posłanek na Sejm (Wrocław, wrzesień 2021 r.)
czytaj całość
102 dni po wydaniu przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej postanowienia nakazującego wstrzymanie wydobycia w Turowie, kopalnia odkrywkowa należąca do grupy (...)
czytaj całość
9 sierpnia 2021 roku opublikowany został raport Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu ONZ (IPCC). Organizacje pozarządowe, powołując się na głos (...)
czytaj całość
Inicjatywa Rzecznego Uniwersytetu wypłynęła na szerokie wody w Polsce: z pilotażem w 2018 roku oraz I edycją w 2020 roku. (...)
czytaj całość
Wyobrażacie sobie przyszłość Turowa za 50 lat? Jeżeli macie z tym problem, musicie przyjechać do Opolna-Zdroju w pierwszy weekend sierpnia.
czytaj całość
Hans Jonas to w Polsce filozof wciąż mało znany, raczej interesują się nim teolodzy badający religię gnozy [1]. Z kolei (...)
czytaj całość
PiS przegłosował ustawę o zamianie gruntów leśnych pod inwestycje
czytaj całość
więcej
2021-07-19
EKO-UNIA na festiwalu Góry literatury w Nowej Rudzie i okolicach
2021-07-13
Twarde negocjacje opóźniają odejście od węgla, a nowy blok w (...)
2021-06-30
Czy Śląsk straci 2,6 mld euro? Społecznicy apelują do marszałka
2021-06-09
Herpetolodzy odłowią inwazyjne żółwie z Fosy Miejskiej
2021-06-08
Zaprojektuj "zieloną" ciepłownię przyszłości z NCBR
2021-05-31
Newsletter/ Obserwator TEPP (Transformacji Energetycznej Ponad Podziałami) Maj 2021
2021-05-27
Turów szansą na początek (zaplanowanego) końca węgla w Polsce
2021-05-20
Subregion Wałbrzyski- dekarbonizacja 2030, neutralność klimatyczna 2040
2021-05-17
NCBR wyłoni 40 półfinalistów Wielkiego Wyzwania: Energia
2021-05-14
Rowerem po wulkanach w Chile
2021-05-13
Sprzeciw wobec budowy nowego odcinka obwodnicy we Wrocławiu
2021-05-12
Będziemy zarabiać za bycie ekologicznym?
2021-05-05
Ptaki wędrowne mają coraz większe kłopoty
2021-05-05
Pomysły z Europy Środkowej na walkę ze skutkami zmian klimatu (...)
2021-05-04
Stanowisko Rady Krajowej Partii Zieloni ws. ratyfikacji Funduszu Odbudowy
2021-04-29
Fałszywy patriotyzm węglowy drogą do bezrobocia w Turowie
2021-04-28
Zatrzymać katastrofę czy aktywistów klimatycznych?
2021-04-26
Rozmowa z Anną Dziadek, prezeską Stowarzyszenia *NIE kopalni odkrywkowej*
2021-04-26
80%, a może nawet 90% ciepła z OZE. Nowe przedsięwzięcie (...)
2021-04-23
NIK o ochronie ludzi przed szkodliwym wpływem tworzyw sztucznych
2021-04-22
Od Bauhausu do NEB – lekcja z przeszłości dla przyszłości
2021-04-20
Podpisz petycję w sprawie powołania unijnego Komisarza ds. Dobrostanu Zwierząt
2021-04-08
Petycja "Stop! elektrowni fotowoltaicznej w Giebułtowie na terenie NATURA 2000."
2021-04-01
Gawlik w Sejmie: Nie chcemy Twierdzy Turów
2021-03-31
Zielone studium dla Wrocławia
2021-03-29
Senat wyklucza organizacje ekologiczne z postępowań administracyjnych
2021-03-19
Ruszają zgłoszenia do konkursu Eco-Miasto 2021
2021-02-25
Ile jest „eko” w ekogroszku?
2021-02-23
Kolejna po Lex Inwestor fikcyjna nowelizacja ustawy ooś już w (...)
2021-02-08
Na naszych oczach rodzi się Zielony Śląsk
2021-01-26
Zielony Nowy Ład w Polsce
2021-01-25
EKO-UNIA: Opinia o STRATEGII ZARZĄDZANIA (...)
2021-01-21
MPO Warszawa: odbiór poświątecznych choinek nadal trwa!
2020-12-01
Czy UE będzie finansować niszczenie Odry?
2020-11-23
Duma, a raczej uprzedzenie, czyli ile kosztują klimat rządy populistów
2020-11-12
Globalna Lista Rezygnacji z Węgla
2020-11-03
Romantyzm już był, do gry wchodzi Romantyczność
2020-10-29
Deklaracja Samorządów Subregionu Wałbrzyskiego
2020-10-14
Zalecenia interdyscyplinarnego zespółu doradczego PAN ds. COVID-19
2020-09-18
Słaby Greenwashing nie przejdzie
2020-07-29
List naukowców w sprawie drewna energetycznego
2020-07-21
Polska może stracić miliardy euro dla regionów górniczych – oto (...)
2020-07-20
Czy Sejm wyśle dzieci na polowania?
2020-07-17
STOP dla wydawania środków publicznych oraz pożyczki Banku Światowego na (...)
2020-07-16
Neutralność klimatyczna Polski za pieniądze na transformację
2020-06-15
Istotne Problemy Gospodarki Wodnej
2020-05-27
Ratujmy zieleń w dolinie Olszówki Krzyckiej! STOP dewastacji w imię (...)
2020-05-18
Zielona transformacja zapewni wzrost
2020-05-16
Odchodzenie od węgla jest tańsze, niż tkwienie w starych technologiach
2020-05-06
Pieniądze wpuszczone w kanał, zamiast walki z suszą
2020-04-26
Raport o stosunku do wody i gospodarki (...)
2020-04-24
Czysta Polska, czy czysta hipokryzja?
2020-04-10
CO BYM ZROBIŁ GDYBYM DZISIAJ PEŁNIŁ FUNKCJĘ MINISTRA ZDROWIA?
2020-03-25
Widmo krąży po Europie, widmo Widma
2020-03-23
Musimy być szybsi niż śmieci!
2020-03-20
Kryzys masz jak w banku
2020-03-18
Odrzański ultramaraton 2020
2020-03-13
„Szczepionka” na Koronawirusa - bioróżnorodność i walka ze zmianą klimatu
2020-03-04
Światowy raport: Atom nie jest odpowiedzią na zmianę klimatu
2020-02-21
Uwagi Koalicji Ratujmy Rzeki (KRR) do Planu Przeciwdziałania Skutkom Suszy (...)
2020-02-06
Wrocławskie Konwersatorium: Inteligentna Energetyka
2020-02-03
Recepta PAS na czyste powietrze - antysmogowy program Polskiego Alarmu (...)
2020-02-03
Ostatni dzwonek dla Eco-Miast
2019-11-21
film Klimat-Klima
2019-11-11
Recykling Dał Owoce w Tuszowie Narodowym
2019-10-28
Recykling Daje Owoce w Żorach
2019-10-23
Czy PKO BP dumnie finansuje elektrownię węglową?
2019-10-19
Mała retencja - duży problem
2019-10-18
Recykling Daje Owoce w Bytomiu
2019-10-18
Orły przednie w Beskidach
2019-10-11
Posprzątajmy razem polskie rzeki!
2019-10-11
Za elektroodpady w góry!
2019-10-01
Lodzia, Mr Mix, Smarti i bliźniaczki Batki w akcji!
2019-09-24
Świecimy przykładem w Warszawie
2019-09-23
Soła posprzątana!
2019-09-16
Kochamy Sołę!
2019-09-09
Aktywiści Greenpeace blokują transport węgla do Polski
2019-08-19
Henkel udostępnia innowacyjne narzędzie do projektowania opakowań przyjaznych środowisku
2019-08-14
Clean River Project
2019-08-04
500 km edukacji ekologicznej z siodełka
2019-07-15
Wielka mazurska zbiórka elektroodpadów!
2019-07-10
Rowerzyści posprzątają Mazury!
2019-07-02
Recykling Rejs na Sole
2019-06-25
Spływ "Trzech Zapór" i sprzątanie Soły
2019-06-21
Najlepsza ekoakcja w 2018!
2019-06-19
Spływ "Trzech Zapór" i sprzątanie Soły
2019-06-17
Laureaci konkursu fotograficznego WWF
2019-06-10
EkoJanosik wybrany!
2019-06-10
Gołdapa, Sapina, Rospuda -posprzątane!
2019-04-17
Łańcuch ludzi: międzynarodowy protest przeciwko rozbudowie kopalni Turów na Dolnym (...)
2019-04-05
Czysta Oława, czysta Odra, czysty Bałtyk
2019-04-03
Śmieci w rzekach!
Licencja Creative Commons Materiały zgromadzone na serwisie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe
Korzystanie z naszego serwisu oznacza akceptację przez Państwa naszej Polityki prywatności.
Zobacz więcej