Ziemia w Twoich rękach

Jak zorganizować "Sprzątanie świata"

Zorganizowanie "Sprzątania" jest proste: wystarczy chcieć coś zrobić, przygotować się do tego... i zrobić to! Warto przy tym skorzystać ze sprawdzonych sposobów. Poniżej zamieszczamy "instrukcję" dla organizatorów.
Komitet organizacyjny Aby zorganizować i sprawnie przeprowadzić naszą akcję powinniśmy powołać społeczny komitet organizacyjny, do którego obowiązków należy:

• podejmowanie decyzji dotyczących zasięgu akcji "Sprzątanie świata - Polska",
• pozyskiwanie do udziału w akcji ochotników ze społeczności lokalnej,
• nawiązanie kontaktów ze służbami oczyszczania w gminach, dla zorganizowania sprawnego wywozu śmiecie zebranych w czasie akcji,
• znalezienie sponsorów lub wykonawców usług,
• nadzór nad przebiegiem akcji,
• kontakt z mediami,
• udzielanie informacji, dopilnowanie wywozu odpadów po akcji.

Planowanie
Planując akcję należy uwzględnić m. in.:

• warunki lokalne i teren objęty zasięgiem akcji,
• potencjalną liczbę uczestników,
• liczbę osób koordynujących prace,
• potencjalną ilość śmieci i odpadów, które trzeba będzie wywieść na wysypisko lub do recyklingu,
• współpracę z lokalnymi władzami,
• współpracę z firmami zajmującymi się wywozem i utylizacja odpadów,
• szkolenie osób nadzorujących przebieg akcji,
• sposób rejestracji uczestników,
• źródła finansowania akcji,
• zapewnienie niezbędnego sprzętu i materiałów do popularyzowania akcji,
• współpracę z mediami,
• szczegółowy program dni akcji,
• organizację pikniku po zakończeniu akcji,
• opracowanie sprawozdania końcowego.

Uzgodnienia z władzami lokalnymi
Konieczne jest uzyskanie poparcia lokalnych władz, a zwłaszcza osób odpowiedzialnych za utrzymanie porządku w miastach i wsiach.
Przy nawiązywaniu takich kontaktów należy pamiętać, aby:

• poinformować o działalności komitetu organizacyjnego, jego składzie i zadaniach,
• zasięgnąć rady fachowców w sprawie najbardziej zanieczyszczonych miejsc, wymagających interwencji w pierwszej kolejności,
• planując działania długofalowe wziąć pod uwagę Gminne Plany Gospodarki Odpadami.

Gdzie sprzątamy?
Komitet organizacyjny powinien wybrać tyle miejsc, aby móc skutecznie koordynować wszystkie działania. Trzeba przy tym wziąć pod uwagę: stopień zanieczyszczenia danego obszaru, rodzaje zanieczyszczenia - należy unikać miejsc skażonych!, dostępność danego obszaru, aby uczestnicy akcji, samochody do wywozu śmiecie oraz, w razie nagłej potrzeby, służby ratownicze, miały możliwość dotarcia do danego miejsca bez trudności, odległość danego obszaru od większych skupisk ludzkich; komitet powinien, jeśli istnieje taka potrzeba, rozważyć możliwość zorganizowania dowozu ochotników do odległych rejonów, bezpieczeństwo uczestników akcji. Akcji nie należy planować na terenach zamkniętych (np. tereny wojskowe, prywatne)

Służby specjalne
Akcję chętnie wspomagają policja, wojsko, straż pożarna i pogotowie ratunkowe. Do każdej z tych służb należy zwrócić się odpowiednio wcześnie, przedstawiając plany komitetu organizacyjnego, a ponadto informując, na jakim terenie akcja została zaplanowana i ile osób przypuszczalnie będzie w niej uczestniczyć. Należy określić, jakiego rodzaju pomocy komitet oczekuje.

Informacja
Należy zadbać o to, aby informacja o "Sprzątaniu świata - Polska" trafiła do szkół, centrów handlowych (sklepy, bazary, domy towarowe), kin, urzędów i miejscowych firm. Do udziału w akcji pomogą zachęcić ulotki i plakaty, umieszczone w różnych miejscach. Na wszystkich materiałach promocyjnych i informacyjnych powinno znaleźć się logo "Clean Up the World" - dzięki czemu ta międzynarodowa akcja uzyska jednolity charakter.

Źródła finansowania
Akcja "Sprzątanie świata - Polska" jest akcją społeczną - są jednak pewne koszty związane z działalnością informacyjną i popularyzatorską (druk plakatów, ulotek, informacji dla mediów, list uczestnictwa, sprawozdań), a także prac komitetu organizacyjnego (łączność telefoniczna, transport itp.). Fundusze na przeprowadzenie akcji muszą pochodzić ze źródeł lokalnych. Sugerujemy, aby zwrócić się do Gminnych lub Wojewódzkich Funduszy Ochrony środowiska i Gospodarki Wodnej o dofinansowanie akcji. Pozytywny odzew sponsorów warto uhonorować umieszczając nazwę i logo firmy na drukowanych materiałach, bądź też przekazując stosowne informacje dziennikarzom w trakcie akcji promocyjnej.

Wywóz i utylizacja śmieci - SELEKTYWNA ZBIÓRKA
Komitet organizacyjny powinien zwrócić się do firm zajmujących się wywozem i utylizacją śmieci. Do zadań firm oczyszczania należeć będzie: zapewnienie wystarczającej ilości specjalistycznego transportu, wywiezienie śmieci z miejsc akcji na wyznaczone wysypiska, tam, gdzie istnieje taka możliwość - dostarczenie pojemników na poszczególne rodzaje odpadów segregowanych (papier, szkło, puszki, plastik, itp.), wywiezienie posegregowanych odpadów do miejsc ich ponownego przerobu (recykling). Śmieci zebrane w czasie akcji nie mogą zalegać w miejscu zbiórki po zakończeniu akcji. Sterta gnijących odpadów stanowi zaprzeczenie idei akcji i może mieć niekorzystne skutki dla otoczenia.

Bezpieczeństwo
Do obowiązków komitetu organizacyjnego należy zagwarantowanie takiego przebiegu akcji, aby jej uczestnicy nie byli narażeni na ryzyko zranienia, wypadku itp. Zadaniem komitetu jest także zorganizowanie i dostarczenie worków, do których będą zbierane śmiecie oraz rękawic roboczych. Jeżeli nie uda się zapewnić tych materiałów, należy zaapelować do uczestników akcji o przyniesienie ze sobą toreb plastikowych, worków, rękawic. Należy opracować zasady bezpieczeństwa, których powinni przestrzegać wszyscy uczestnicy akcji i o których muszą być poinformowani przed jej rozpoczęciem. Osoby nadzorujące są odpowiedzialne za poinstruowanie ochotników o potencjalnych zagrożeniach. Bardzo ważne, aby uczestnicy akcji mieli kryte obuwie. W miarę możliwości należy ich również zachęcić do noszenia rękawic (najlepiej grubych - ogrodniczych lub roboczych) i wygodnej odzieży. Komitet organizacyjny musi przedsięwziąć wszelkie możliwe środki, aby zapobiec ewentualnym wypadkom: dzieci muszą znajdować się pod opieką rodziców lub opiekunów; rodzice powinni wyrazić zgodę na udział dziecka w akcji przed jej rozpoczęciem. Odpowiedni dozór nad dziećmi należy przyjąć jak zasadę ogólną, uczestnikom akcji nie wolno podnosić zbyt ciężkich przedmiotów, należy pamiętać, że porzucone beczki lub inne pojemniki mogą zawierać substancje toksyczne, należy opracować plan postępowania w nagłych wypadkach.

Nieprzewidziane zdarzenia i wypadki
Decyzja o postępowaniu w nagłych wypadkach należy do osób nadzorujących przebieg akcji. Jeżeli któryś z uczestników odniesie poważniejsze obrażenia, należy niezwłocznie wezwać pomoc medyczną.

Strzykawki i inne ostre przedmioty
Uczestnicy akcji, a szczególnie dzieci i młodzież muszą wiedzieć, że nie wolno im dotykać strzykawek ani innych ostrych przedmiotów. Nie wolno również dotykać wyrzuconych środków medycznych, materiałów opatrunkowych i prezerwatyw. Zużyte strzykawki stanowi poważne zagrożenie. Zakończenia igieł są ostre, a w samych strzykawkach mogą znajdować się pozostałości leków lub zakażonej krwi.

Kontakty z lokalnymi medimi
Sukces akcji zależeć będzie w znacznej mierze od szybkiej i sprawnej informacji oraz sposobu jej przedstawienia w środkach masowego przekazu. Wszyscy wiemy, jak siłę oddziaływania na opinię mają telewizja, prasa i radio. Dlatego też warto postarać się o opracowanie komunikatów i informacji dla mediów o zasięgu ogólnopolskim, ale także tych najbliższych naszemu miejscu zamieszkania. Szczególne znaczenie ma tutaj nawiązanie kontaktów i współpracy z osiedlową gazetą, regionalną rozgłośnią radiową czy lokalną stacją telewizyjną. W dniach akcji warto informować dziennikarzy o postępie akcji i o wszystkich wydarzeniach, które zasługują na wzmiankę w lokalnych wiadomościach.

Walory edukacyjne akcji i rola szkół
Każda okazja do zdobywania wiedzy o środowisku, jego stanie i zagrożeniach jest cenna z dydaktycznego punktu widzenia. Komitet organizacyjny powinien nawiązać kontakt ze szkołami w danej okolicy i poinformować o planowanych działaniach. Wskazane jest podkreślenie zabawowego aspektu akcji. Szkołom można zaproponować udział w akcji, w formie: sprzątania swoich boisk i dziedzińców, zaprojektowania i wykonania plakatów, ulotek, informatorów akcji, współpracy przy organizacji zabawy (pikniku), nadzoru nad przebiegiem akcji, opracowania raportu końcowego, udzielania wywiadów mediom, działań popularyzatorskich i informacyjnych. Szkoły mogą opracować raport informujący o tym, co się dzieje z "ich" śmieciami, co się wyrzuca, jakie śmiecie zalegają na terenie szkoły. Zbiórka surowców wtórnych przysporzy funduszy na cele szkoły i jej wyposażenie.