Newsletter/ Obserwator TEPP (Transformacji Energetycznej Ponad Podziałami) 

październik 2026

W obecnym numerze znajdują się m.in. ciekawe doniesienia na temat:
    • potrzeby przygotowania Polski na skutki zmian klimatu,
    • planów wydobycia ropy i gazu na Bałtyku,
    • faktów i mitów dotyczących energetyki wiatrowej 
    • innowacji w transporcie niskoemisyjnym, w tym technologii V2G i statków napędzanych zielonym amoniakiem,
    • nowych regulacji unijnych dotyczących obowiązku montażu fotowoltaiki oraz reformy systemu EU ETS.

Zapraszam,
Katarzyna Kubiczek

Bezpieczeństwo klimatyczne to bezpieczeństwo narodowe
Polska Akademia Nauk wskazuje, że susze, upały, powodzie i utrata zasobów naturalnych zagrażają nie tylko środowisku, ale także gospodarce, zdrowiu i bezpieczeństwu państwa. W rekomendacjach proponuje m.in. testy odporności kluczowych sektorów na ryzyka klimatyczne, poprawę bezpieczeństwa wodnego oraz ochronę i odbudowę ekosystemów. PAN postuluje również uwzględnienie zagrożeń klimatycznych w planowaniu strategicznym, zarządzaniu kryzysowym i polityce obronnej.

Magazyny energii w Polsce osiągnęły moc 1,3 GW
Wg. danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych na 1 października bateryjne magazyny energii w Polsce osiągnęły łączną moc 1,3 GW i pojemność 3 GWh. Rozwój tego sektora wspiera transformację energetyczną, umożliwiając magazynowanie nadwyżek energii i oddawanie ich w okresach większego zapotrzebowania, co zwiększa elastyczność systemu z rosnącym udziałem OZE. W Polsce planowane są m.in. wielkoskalowe magazyny Kamionka i Mieczysławów o łącznej mocy 300 MW i pojemności 1,2 GWh, a magazyn Nowe Czarnowo I rozpoczął już świadczenie usług na rzecz krajowego systemu elektroenergetycznego.

Komentarz Redakcji:
Nadwyżki energii z OZE nadal są marnowane, jednak ruszyły już inwestycje w wielkoskalowe magazyny bateryjne. Stanowią one istotny element transformacji energetycznej i ważne uzupełnienie odnawialnych źródeł energii, zwiększające elastyczność i efektywność systemu energetycznego. 

Polska planuje wydobycie ropy i gazu na Bałtyku
Kanadyjska firma Central European Petroleum planuje eksploatację złóż ropy naftowej i gazu ziemnego ok. 6 km od polskiego wybrzeża, w pobliżu Świnoujścia. Wg. szacunków pod dnem Bałtyku znajduje się około 21 mln ton ropy, a wydobycie mogłoby pokrywać do 5% rocznego zapotrzebowania Polski na ten surowiec. Plany budzą sprzeciw po niemieckiej stronie wyspy Uznam, gdzie władze i organizacje ekologiczne ostrzegają przed ryzykiem dla ekosystemu Bałtyku i turystyki. Rozpoczęcie eksploatacji planowane jest na 2030 r., pod warunkiem uzyskania wymaganych pozwoleń.

a) OZE

Fakty i mity o elektrowniach wiatrowych – co warto wiedzieć?
Wokół energetyki wiatrowej narosło wiele mitów dotyczących hałasu, infradźwięków, wpływu na zdrowie i śmiertelności ptaków. Eksperci wyjaśniają, że rzeczywiste oddziaływanie turbin zależy m.in. od ich lokalizacji, parametrów technicznych i warunków środowiskowych, a potencjalne zagrożenia można ograniczać poprzez odpowiednie planowanie i monitoring. Kluczowe jest rzetelne ocenianie zarówno kosztów środowiskowych, jak i korzyści, takich jak czystsze powietrze, większe bezpieczeństwo energetyczne i dodatkowe wpływy do budżetów gmin.

b) efektywność energetyczna

Nowe Warunki Techniczne dla domów odroczone 
Nowe Warunki Techniczne (WT 2026), które miały wejść w życie 20 września, zostały odroczone, a przez najbliższe 18 miesięcy mają obowiązywać dotychczasowe przepisy. Projekt zakładał utrzymanie maks. wskaźnika energii pierwotnej na potrzeby ogrzewania, wentylacji i ciepłej wody (EPH+W) na poziomie 70 kWh/(m²·rok) dla domów jednorodzinnych, a od 2030 r. obniżenie go do 63 kWh/(m²·rok). Na efektywność energetyczną budynków wpływają m.in. izolacja, źródło ciepła i wentylacja, dlatego pompy ciepła oraz rekuperacja mogą pomóc ograniczyć zużycie energii.

Efektywność energetyczna budynków zagrożona? 
Unijna kontrola 106 próbek materiałów termoizolacyjnych wykazała, że 73% miało co najmniej jedną niezgodność, a w 32% zbadanych próbek nie potwierdzono deklarowanego oporu cieplnego. Nieprawidłowości dotyczyły również reakcji na ogień oraz dokumentacji i oznakowania produktów, co może wpływać zarówno na efektywność energetyczną budynków, jak i bezpieczeństwo pożarowe. Przed zakupem izolacji warto sprawdzić oznakowanie CE, deklarację właściwości użytkowych oraz parametry cieplne i klasę reakcji na ogień.

c) transport

Mercedes-Benz uruchamia V2G - nawet 500 euro rocznego bonusu
Mercedes-Benz wraz z The Mobility House Energy uruchamia w Niemczech usługę dwukierunkowego ładowania MB.CHARGE Home Pro Intelligent, która pozwala samochodom elektrycznym oddawać energię do sieci w ramach technologii Vehicle-to-Grid (V2G). Właściciele mogą otrzymać 0,1175 euro za każdą godzinę podłączenia auta do dwukierunkowego wallboxa, co przy 12 h dziennie ma przynosić około 500 euro dochodu rocznie. Usługa początkowo obejmie wybrane modele Mercedesa.

Statek towarowy napędzany zielonym amoniakiem 
Statek Mineral Europa, pierwszy na świecie masowiec napędzany amoniakiem, pomyślnie zakończył próby morskie i wyruszył w pierwszy rejs do Australii. Zielony amoniak, produkowany z wody i powietrza przy wykorzystaniu OZE, może ograniczyć emisje gazów cieplarnianych o ponad 90% w porównaniu z olejem napędowym. Armator CMB.TECH planuje do 2029 r. odebrać 21 statków wykorzystujących tę technologię, rozwijając niskoemisyjny transport morski i ograniczając zależność od paliw kopalnych.

Pierwsza rolnicza biometanownia uruchomiona w Komorowie
25 września otwarto w Komorowie pierwszą rolniczą biometanownię przyłączoną do sieci dystrybucyjnej Polskiej Spółki Gazownictwa (PSG), której przygotowanie i budowa trwały cztery lata. Instalacja Agro-Biogas wykorzystuje 58,6 tys. ton obornika i gnojowicy rocznie, a po osiągnięciu pełnej wydajności ma produkować około 20 GWh biometanu rocznie. Projekt wspierają m.in. PSG, Axpo i BOŚ Bank, a operator zapowiada przyłączenie kolejnych ośmiu biometanowni w przyszłym roku.

Przemysł stawia na gospodarkę obiegu zamkniętego - odpady stają się źródłem energii
Coraz więcej zakładów przemysłowych wdraża rozwiązania gospodarki o obiegu zamkniętym, przekształcając odpady w biometan, odzyskując ciepło i ponownie wykorzystując surowce. Przykładem jest fabryka Toyoty w walijskim Deeside, gdzie biometan z odpadów pozwala ograniczyć emisje CO₂ o blisko 3 tys. ton rocznie, a aluminium ze zużytych felg trafia do produkcji nowych elementów silników. Podobne rozwiązania rozwijane w Europie i Polsce pokazują, że odzysk energii i materiałów staje się ważnym kierunkiem transformacji przemysłu, pomagając ograniczać emisje i koszty produkcji.

Najwyższy wiatrak świata może wesprzeć produkcję zielonego wodoru
W niemieckim Schipkau powstała pilotażowa turbina wiatrowa o wysokości 365 m, z wirnikiem umieszczonym 300 m nad ziemią i mocą 3,8 MW. Projekt ma sprawdzić, czy silniejszy i bardziej stabilny wiatr na dużej wysokości pozwoli zwiększyć wykorzystanie elektrolizerów i obniżyć koszty produkcji zielonego wodoru. Technologia może umożliwić dodatkową produkcję energii na terenach istniejących farm wiatrowych, jednak jej opłacalność i wpływ na ptaki oraz nietoperze wymagają dalszych badań.

Obowiązek montażu  instalacji słonecznych w budynkach 
Od 31 grudnia 2026 r. unijna dyrektywa EPBD przewiduje obowiązek instalacji systemów wykorzystujących energię słoneczną w nowych budynkach publicznych i niemieszkalnych o powierzchni użytkowej powyżej 250 m². W kolejnych latach wymogi obejmą także inne budynki publiczne, modernizowane obiekty niemieszkalne oraz nowe budynki mieszkalne. Obowiązek będzie zależał od technicznej wykonalności i opłacalności instalacji, a w Polsce jego wdrożenie wymaga odpowiednich przepisów krajowych.

Reforma ETS szansą na przyspieszenie dekarbonizacji polskiego przemysłu
Fundacja Instrat szacuje, że w latach 2010–2024 polski przemysł zaoszczędził około 25 mld zł dzięki darmowym uprawnieniom do emisji CO₂, jednak znaczna część wsparcia trafiła na rekompensaty kosztów energii zamiast na dekarbonizację. W tym czasie emisje przemysłowe spadły zaledwie o 6%, wobec 27% w energetyce. Reforma EU ETS powinna więc łączyć wygaszanie darmowych uprawnień ze zwiększeniem inwestycji w technologie niskoemisyjne w przemyśle, by ograniczać emisje i chronić konkurencyjność polskich firm.

Miliard złotych na przydomowe magazyny energii 
NFOŚiGW uruchamia 20 października 2026 r. nabór w programie „Przydomowe Magazyny Energii cz. 2”, którego budżet wynosi 1 mld zł.  Dotacje obejmą zakup i montaż magazynów energii elektrycznej, magazynów ciepła oraz falowników hybrydowych, a łączna kwota wsparcia może sięgnąć 19 tys. zł na jeden punkt poboru energii. Choć nabór ma potrwać do 1 października 2027 r., środki mogą wyczerpać się wcześniej, ponieważ o dotacje można ubiegać się również na inwestycje zrealizowane wcześniej - od 1 listopada 2025 r.

TAURON przechodzi na miesięczne rozliczenia prosumentów 
Od 1 września 2026 r. wszyscy prosumenci przyłączeni do sieci TAURON otrzymują faktury w cyklu miesięcznym, zamiast co 2, 6 lub 12 miesięcy. Zmiana nie oznacza utraty zgromadzonych nadwyżek – zarówno w net-meteringu, jak i net-billingu można je wykorzystywać na dotychczasowych zasadach przez 12 miesięcy. Po tym czasie w net-meteringu niewykorzystana energia przepada bez rekompensaty, a w net-billingu możliwy jest ograniczony zwrot niewykorzystanych środków.

Miejska Górka stawia na wiatr, mimo ogromnych złóż węgla brunatnego
Pod Miejską Górką w Wielkopolsce udokumentowano około 1,5 mld ton węgla brunatnego, a mimo to powstała tam farma wiatrowa Taurona o mocy 190 MW, składająca się z 53 turbin. Przygotowanie inwestycji trwało niemal 20 lat, a w planach są również instalacja PV o mocy około 200 MW i potencjalny magazyn energii. Przedstawiciele branży podkreślają, że obecność wiatraków nie wyklucza automatycznie wykorzystania złóż w przyszłości, a dla samorządu istotne były m.in. wpływy podatkowe i lokalne korzyści gospodarcze.

Ekologiczna izolacja z Politechniki Wrocławskiej
Naukowcy i studenci Politechniki Wrocławskiej opracowali materiał izolacyjny ze słomy pszennej połączonej grzybnią boczniaka ostrygowatego. Jego właściwości termoizolacyjne są zbliżone do wełny mineralnej, a dodatkową zaletą jest pełna biodegradowalność i lepsza izolacyjność w niższych temperaturach. Największym wyzwaniem pozostaje odporność na wilgoć, dlatego kolejnym etapem badań będzie opracowanie naturalnych powłok ochronnych.

Firmy potrzebują nowego podejścia do zarządzania kosztami energii
Rosnąca zmienność cen energii, rozwój OZE i magazynów energii sprawiają, że przedsiębiorstwa muszą wyjść poza tradycyjny model zakupu prądu. Kluczowe staje się kompleksowe podejście, uwzględniające profil zużycia, sposób kontraktowania energii, inwestycje we własne źródła i magazyny oraz usługi elastyczności. Dopiero analiza różnych scenariuszy pozwala ocenić, które rozwiązania rzeczywiście obniżą koszty i poprawią efektywność energetyczną firmy.

Komentarz Redakcji:
Obszerny i ciekawy tekst ukazujący złożoność planowania energetycznego w firmach, możliwości związane z elektroprosumeryzmem oraz doborem taryf i modeli zakupu energii. Przedstawia szeroki wachlarz rozwiązań, które często analizowane są wycinkowo, a ich właściwa ocena wymaga fachowego, specjalistycznego wsparcia, szczególnie w obliczu przełomowych zmian zachodzących na rynku energii. 

Rekord OZE w Wielkiej Brytanii
W drugim kwartale 2026 r. odnawialne źródła energii pokryły rekordowe 55,8% brytyjskiej produkcji energii elektrycznej, osiągając 38,3 TWh. Głównym motorem wzrostu była energetyka wiatrowa, która z udziałem 27,9% wyprzedziła elektrownie gazowe (26,8%). Rekordowy wynik OZE osiągnięto dzięki nowym mocom wiatrowym i sprzyjającym warunkom pogodowym, mimo spadku produkcji energii jądrowej i wzrostu zapotrzebowania na prąd.

EC Pruszków odchodzi od węgla
W Elektrociepłowni Pruszków zakończył się montaż trzech kotłów na biomasę o mocy cieplnej do 14,9 MW każdy. Uruchomienie instalacji, planowane na IV kwartał 2027 r., pozwoli wyłączyć dwa kotły węglowe i znacząco ograniczyć wykorzystanie węgla.
Dzięki inwestycji emisje CO₂ z produkcji energii elektrycznej i ciepła mają spaść z 368 kg/MWh w 2024 r. do 147 kg/MWh w 2029 r., czyli o około 60%. To ważny etap modernizacji zakładu, który przez 112 lat wykorzystywał wyłącznie węgiel.