Newsletter/ Obserwator TEPP (Transformacji Energetycznej Ponad Podziałami) 

czerwiec 2026

W obecnym numerze znajdują się m.in. ciekawe doniesienia na temat:
-    wpływu upałów na wydajność instalacji PV,
-    nowych trendów w energetyce, w tym wykorzystania samochodów elektrycznych jako magazynów energii,
-    dynamicznego wzrostu sektora biogazu i biometanu 
-    rosnącej roli energetyki obywatelskiej i spółdzielni energetycznych w obniżaniu kosztów energii 
-    bonu ciepłowniczego dla gospodarstw domowych.
Zapraszam,
Katarzyna Kubiczek

Zmiany klimatu coraz bardziej odczuwalne w polskich miastach 
Według prognoz IMGW lato 2026 r. w Polsce może być cieplejsze niż zwykle, a jednocześnie bardziej zmienne, z okresami suszy, upałów, gwałtownych burz i intensywnych opadów. Po wyjątkowo suchym marcu i kwietniu miasta będą musiały przygotować się zarówno na niedobory wody, jak i ryzyko lokalnych podtopień. Coraz większego znaczenia nabierają działania adaptacyjne, takie jak zwiększanie retencji, rozwój terenów zielonych oraz ograniczanie skutków miejskich wysp ciepła. 

a) OZE

Sahara ma zasilić Europę czystą energią 
Unia Europejska przeznaczy 5 mld euro na rozwój projektów OZE w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie, które w przyszłości mogłyby zasilać europejską sieć energetyczną. Inicjatywa T-MED ma zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne Europy, ograniczyć zależność od paliw kopalnych i przyciągnąć prywatne inwestycje w energię słoneczną, wiatrową, wodór oraz sieci przesyłowe. Projekt ma duży potencjał, ale jego realizacja będzie wymagała ogromnych nakładów finansowych, stabilnych regulacji i rozbudowy infrastruktury. 

Fotowoltaika w czasie upałów 
Fotowoltaika produkuje najwięcej energii przy dużym nasłonecznieniu, ale wysokie temperatury obniżają sprawność modułów i zmniejszają ich chwilową moc. Podczas upałów ogniwa mogą nagrzewać się nawet do 60–70°C, co przekłada się na spadek wydajności produkcji energii zależny od współczynnika temperaturowego paneli. Dlatego przy wyborze modułów warto zwracać uwagę nie tylko na moc nominalną, ale także na ich parametry pracy w wysokich temperaturach. 

b) efektywność energetyczna

Efektywność energetyczna kluczem do sprawiedliwej transformacji 
W wielu krajach Unii Europejskiej rozwija się model energetyki oparty na efektywności energetycznej, odnawialnych źródłach energii oraz większym udziale obywateli i społeczności energetycznych. Kluczowym wyzwaniem w Polsce pozostaje niewystarczające wykorzystanie dostępnych środków na działania obniżające zużycie energii, takie jak termomodernizacja budynków, modernizacja systemów grzewczych czy rozwój energooszczędnych technologii. Zwiększenie efektywności energetycznej jest wskazywane jako jedno z najważniejszych narzędzi ograniczania kosztów energii, poprawy bezpieczeństwa energetycznego oraz przeciwdziałania ubóstwu energetycznemu. 

c) transport

Samochody elektryczne będą wspierać sieć energetyczną 
Hyundai, Kia i Vattenfall uruchomią w Holandii pilotaż technologii Vehicle-to-Grid (V2G), w ramach którego samochody elektryczne będą nie tylko ładowane z sieci, ale także oddawały do niej energię w okresach największego zapotrzebowania. Program obejmie do 80 gospodarstw domowych korzystających z modeli Kia EV9 i Hyundai Ioniq 9 wyposażonych w dwukierunkowe ładowanie. Projekt ma pokazać, jak akumulatory samochodów elektrycznych mogą wspierać stabilizację sieci i magazynowanie energii z odnawialnych źródeł. 

Lotnictwo stawia kolejny krok w stronę neutralności klimatycznej
Linie lotnicze KLM zrealizowały jeden z pierwszych komercyjnych lotów pasażerskich z wykorzystaniem mieszanki zawierającej syntetyczne paliwo lotnicze e-SAF, które może ograniczyć emisje gazów cieplarnianych nawet o ponad 90% Technologia jest już gotowa do zastosowania, jednak jej rozwój hamują wysokie koszty oraz bardzo ograniczona produkcja paliwa w Europie. Branża podkreśla, że dalsza dekarbonizacja lotnictwa będzie wymagała wsparcia regulacyjnego, inwestycji i zwiększenia dostępności e-SAF. 

Biogazownie rolnicze nabierają rozpędu 
Polski sektor biogazu i biometanu dynamicznie się rozwija – na koniec 2025 r. działało już ponad 400 instalacji biogazowych, a rynek doczekał się pierwszych komercyjnych biometanowni wtłaczających gaz do sieci. W przygotowaniu znajduje się kilkaset nowych projektów, w tym nawet 300 biogazowni rolniczych i ponad 100 zakładów biometanowych planowanych do 2030 r. Dalsze tempo rozwoju będzie zależeć głównie od sprawności procedur administracyjnych oraz możliwości przyłączenia nowych instalacji do sieci energetycznej i gazowej. 

Jak obniżyć koszty energii w gospodarstwie rolnym?
Rosnące koszty energii skłaniają rolników do poszukiwania rozwiązań, które pozwalają ograniczyć wydatki i zwiększyć niezależność energetyczną gospodarstw. Coraz większą popularnością cieszą się instalacje PV zasilające systemy nawadniania i wentylacji, pompy ciepła wykorzystywane do ogrzewania budynków inwentarskich, a także kotły na biomasę oraz biogazownie przetwarzające odpady rolnicze na energię i ciepło. Dodatkowe oszczędności przynoszą odzysk ciepła z procesów produkcyjnych, rekuperacja oraz inteligentne systemy zarządzania energią.

Energetyka w  domach nowej generacji 
W Finlandii powstaje Hydrogen House – demonstracyjny dom, w którym testowane będzie wykorzystanie wodoru do zasilania gospodarstwa domowego, m.in. piekarnika, sauny oraz systemów ogrzewania i produkcji energii. Projekt integruje fotowoltaikę, magazyny energii, elektrolizer, magazyn wodoru i ogniwa paliwowe, sprawdzając możliwość sezonowego magazynowania nadwyżek energii odnawialnej. Celem jest ocena efektywności, bezpieczeństwa i praktycznego zastosowania wodoru w codziennym życiu, a uruchomienie testów planowane jest po zakończeniu budowy latem 2026 r.

Jest nowy plan energetyczny do 2040 r.
Rząd przyjął aktualizację Krajowego Planu w Dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK), która zakłada wzrost mocy zainstalowanej w Polsce do 128–156 GW do 2040 r., przy czym odnawialne źródła energii mają stanowić niemal 60% wszystkich mocy w systemie. Według planu udział OZE w produkcji energii elektrycznej wzrośnie do ponad 50% w 2030 r. i blisko 70% w 2040 r., a ważną rolę odegrają energetyka wiatrowa, PV oraz energetyka jądrowa. Rząd przewiduje, że transformacja energetyczna obniży koszty wytwarzania energii, ograniczy import paliw i przyniesie krajowej gospodarce setki miliardów złotych inwestycji. 

UE wprowadza standard solarny 
Od połowy 2026 r. stopniowo wprowadzany będzie unijny standard solarny, który najpierw obejmie nowe budynki publiczne oraz niemieszkalne, a od końca 2029 r. także nowe budynki mieszkalne. Przepisy nie nakładają obowiązku montażu paneli na istniejące domy, ale wymagają, aby nowe budynki były projektowane z myślą o wykorzystaniu energii słonecznej. Standard obejmuje nie tylko fotowoltaikę, lecz także inne technologie solarne, o ile ich zastosowanie jest technicznie i ekonomicznie uzasadnione.

Rusza nabór wniosków o bon ciepłowniczy 
Od 1 lipca do 31 sierpnia 2026 r. będzie można składać wnioski o bon ciepłowniczy dla gospodarstw domowych korzystających z ciepła systemowego i spełniających kryteria dochodowe. Wysokość wsparcia wyniesie od 1000 do 3500 zł, w zależności od ceny ciepła obowiązującej w danej taryfie. Wnioski będzie można złożyć w urzędzie gminy, pocztą lub elektronicznie przez ePUAP i mObywatela. 

Rusza system współdzielenia energii z domowych instalacji PV 
Słowenia wprowadza model współdzielenia energii, który pozwoli prosumentom przekazywać nadwyżki energii z fotowoltaiki innym odbiorcom na terenie całego kraju na podstawie indywidualnych umów. Strony samodzielnie ustalą cenę energii, która może być nawet symboliczna, a rozliczenia będą prowadzone przez sprzedawców energii na podstawie danych operatorów sieci. Nowy system ma zwiększyć wykorzystanie energii odnawialnej, obniżyć rachunki odbiorców i umożliwić prosumentom wspieranie np. członków rodziny lub znajomych. 

Prąd za 1 grosz dla gospodarstw domowych
Energa Obrót wprowadziła ofertę „Tanie weekendowanie”, w ramach której od kwietnia do września energia elektryczna kosztuje 1 gr/kWh w weekendy i święta w godzinach 10:00–16:00. Oferta ma zachęcać gospodarstwa domowe do przenoszenia zużycia energii na okresy wysokiej produkcji z fotowoltaiki, kiedy w systemie występuje nadwyżka taniej energii. To kolejna propozycja na rynku wykorzystująca rosnącą generację energii słonecznej do obniżania rachunków za prąd. 

Nowa inwestycja w Częstochowie 
Grupa ELQ i chińska grupa Tianneng Group podpisały list intencyjny dotyczący budowy zakładu montażu magazynów energii w Częstochowie. W ramach współpracy Tianneng dostarczy technologię, know-how oraz kluczowe komponenty, w tym moduły bateryjne i systemy zarządzania energią (BMS), natomiast ELQ będzie odpowiadać za montaż, integrację systemów oraz sprzedaż na rynku europejskim. Zakład ma rozpocząć działalność w I kwartale 2027 r., oferując magazyny energii dla przemysłu, energetyki i sektora OZE, a docelowa skala realizowanych projektów ma wzrosnąć z 1 GWh w pierwszym roku do 5 GWh w ciągu trzech lat. 

Rozwój spółdzielnie energetycznych przyspiesza 
Minister klimatu zapowiedziała, że do 2030 r. w Polsce będzie działać 1000 spółdzielni energetycznych, które będą produkować energię dla lokalnych społeczności. Obecnie zarejestrowanych jest około 700 spółdzielni, a rząd wspiera ich rozwój, przeznaczając 80 mln zł na przygotowanie planów inwestycyjnych i modeli działania. Celem jest obniżenie kosztów energii, zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego oraz poprawa konkurencyjności gospodarki. 

Rekordowy maj dla fotowoltaiki
Maj przyniósł rekordowe wyniki dla polskiej fotowoltaiki – produkcja energii ze słońca była o ponad 20% wyższa niż rok wcześniej, a chwilowa moc instalacji PV osiągnęła historyczny poziom 14,6 GW. Jednocześnie Polska wyprodukowała ponad 13,7 TWh energii elektrycznej, o 7% więcej niż w maju 2025 r., a wzrost ten wsparły zarówno odnawialne źródła energii, jak i elektrownie węglowe. Dzięki wyższej generacji kraj po raz kolejny stał się eksporterem netto energii, sprzedając za granicę około 0,4 TWh prądu. 

Dawne elektrownie stają się centrami danych dla AI 
Rosnące zapotrzebowanie sztucznej inteligencji na energię sprawia, że centra danych coraz częściej powstają na terenach dawnych elektrowni, gdzie dostępna jest już rozbudowana infrastruktura sieciowa. Przykładem jest kampus Lake Mariner w USA, który po rozbudowie osiągnie moc 750 MW i wykorzystuje w 89% bezemisyjną energię z OZE oraz energetyki jądrowej. Inwestycja pokazuje, że ponowne wykorzystanie terenów pokopalnianych może znacząco przyspieszyć rozwój infrastruktury dla AI, omijając wieloletnie procedury związane z budową nowych przyłączy. 

OZE zyskują przewagę nad paliwami kopalnymi w Azji 
Azja dynamicznie przyspiesza transformację energetyczną, a energia słoneczna po raz pierwszy wyprzedziła gaz jako źródło produkcji energii elektrycznej na kontynencie. Wzrost inwestycji w fotowoltaikę, magazyny energii i elektryfikację jest napędzany nie tylko celami klimatycznymi, ale również potrzebą zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego i ograniczenia zależności od importowanych paliw kopalnych. Jednak mimo szybkiego rozwoju OZE wiele krajów nadal inwestuje także w paliwa kopalne, traktując je jako zabezpieczenie w okresie transformacji. 

Komentarz Redakcji:
Nieoczekiwany skutek wojny Trumpa o wpływy na rynku ropy – świat, a szczególnie Azja, jeszcze szybciej odchodzi od paliw kopalnych. Rosnące ryzyko geopolityczne i niestabilność dostaw ropy i gazu przyspieszają elektryfikację gospodarki opartą na fotowoltaice, magazynach energii i innych odnawialnych źródłach energii.