[Opisy gatunków] [Strona główna programu] [Strona główna Lubuskiego Klubu Przyrodników]

Rozmiar: 6810 bajtówAruncus dioicus (Walter) Fernald. - Parzydło leśne
Rodzina: Rosaceae - Różowate
Synonimy: Spiraea aruncus L.; Actaea dioica Walter; Aruncus vulgaris Raf.; Aruncus sylvestris Kostel.
Niem.: Geissbart

Morfologia: Wieloletnia roślina zielna - bylina dorastająca do 2 m wysokości. Roślina dwupienna, u której kwiaty męskie i żeńskie znajdują się na różnych roślinach. Łodyga wzniesiona, pojedyncza. Liście bardzo duże, dochodzące do 1 m, podwójnie lub potrójnie pierzaste (trójlistkowe), z jajowatymi, zaostrzonymi, ostro piłkowanymi listkami. Kwiatostan wiechowaty, długości do 50 cm. Kwiatostany męskie gęstokwiatowe, żeńskie luźnokwiatowe, mniejsze. Kwiaty o średnicy 2,5 - 4 mm, płatków korony 5 - biało-kremowych, działek kielicha 5 i 20-30 pręcików do dwóch razy dłuższych od płatków korony. Owoce to brunatne, zwieszone mieszki.

Biologia: Kwitnie od połowy maja do lipca. Zapylenia dokonują owady. Nasiona bardzo lekkie, unoszone są przy najlżejszym ruchu powietrza - jedno nasienie waży 0,00008 g.

Ekologia: Rośnie w lasach liściastych - buczynach, lasach z udziałem jaworu i w nitrofilnych ziołoroślach nad brzegami wód oraz w kamienistych wąwozach. Optimum występowania osiąga w podgórskich lasach jaworowych lub klonowo-lipowych na stromych zboczach. Występuje także w podgórskich ziołoroślach. Preferuje stanowiska świetliste do półcienistych, siedliska świeże do wilgotnych, gleby żyzne, próchniczne, z próchnicą typu mull, zasobne w węglan wapnia.

Rozmieszczenie: Roślina o zasięgu środkowo-europejskim. Zwarty zasięg występowania rozciąga się od Pirenejów przez Alpy i Apeninów po Karpaty. Zaliczany do grupy gatunków górskich. W Polsce występuje głównie w górach i na pogórzu oraz w środkowej i południowej części niżu (również w dolinie Odry) na rozproszonych stanowiskach.
Rodzaj parzydło (Aruncus) reprezentowany jest na świecie przez 14 gatunków. W Europie i w Polsce występuje jeden gatunek parzydło leśne (Aruncus dioicus).
Z terenu RDLP Zielona Góra podawane były stanowiska tego gatunku z lewego brzegu doliny Odry oraz w południowej części, z rejonu Żar i Szprotawy. Bywa także spotykany w stanie "zdziczałym" jako uciekinier z ogrodów.

Uwagi: Podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Roślina trująca. Gatunek często spotykany w ogrodach i dziczejący.
Nazwa parzydła podawana jest w źródłach u Pliniusza Starszego. Pochodzi od łacińskiego Aruncus = kozia broda, prawdopodobnie ze względu na kształt kwiatostanu.

(c) Lubuski Klub Przyrodników. Tekst: Jolanta i Paweł Pawlaczyk, ryciny Kinga Gawrońska i Krzysztof Ziarnek.