Klub Przyrodników	
	ul. 1 Maja 22, 66-200-Świebodzin
Konto: BZ WBK SA o/Świebodzin nr 571090 1593 0000 0000 5901 5348
tel./fax 068 3828236,   e-mail: lkp@lkp.org.pl,   http:// www.lkp.org.pl	

Świebodzin, 4 lutego 2002

Minister Środowiska
Stanisław Żelichowski
Warszawa

	Po przeanalizowaniu projektu rozporządzenia w sprawie ustanowienia strefy ochronnej zwierząt łownych dla Biebrzańskiego Parku Narodowego, wnosimy następujące uwagi:

1. Projektowana regulacja dotyka szerszego i "drażliwego społecznie" zagadnienia redukcji zwierzyny i polowań w parkach narodowych, co wymaga szerszego komentarza. 
	W sprawie tej stoimy na stanowisku, że jakkolwiek redukcje takie są niekiedy potrzebne i nieuniknione, to zakaz polowania w parkach narodowych powinien być regułą, a wykonywanie redukcji - wyjątkiem. Opinia taka wynika zresztą ze sformułowań Ustawy o ochronie przyrody, w tym z wprowadzonego w Art. 23a ust. 1 zakazu polowania na terenie parków narodowych, od którego można dopiero uczynić wyjątek w trybie przewidzianym w ust 2 tego artykułu, a także z wymienionych w ustawie (Art. 5a) zadań strefy ochronnej zwierząt łownych, wśród których na pierwszym miejscu wymienia się "ochronę zwierząt" i "stworzenie strefy bezpieczeństwa dla zwierząt wychodzących poza granicę parku", a dopiero na dalszym miejscu "utrzymanie właściwej liczebności i struktury populacji".
	Zagadnienie regulacji liczebności i struktury populacji zwierząt w rozmaitych sytuacjach ekologicznych może być realizowane z zastosowaniem jednego z dwóch modeli:
•	Modelu, w którym określa się optymalną (ew. maksymalną) liczebność i strukturę populacji danego gatunku i następnie metodami redukcji "nadmiarowych" osobników dąży się do jej osiągnięcia. Z modelem tym związane jest pojęcie "pojemności łowiska (optymalnej lub dopuszczalnej), dawniej szeroko stosowane w ekologii łowieckiej. Zazwyczaj stosowanie tego modelu wiąże się z koniecznością stałego prowadzenia takich działań korekcyjnych w stosunku do liczebności i struktury populacji.
•	Modelu, w którym określa się dopuszczalny poziom oddziaływania zwierzyny na środowisko, a decyzje o jej ewentualnej redukcji podejmuje się wyłącznie wtedy, gdy powodowane oddziaływania przekraczają ten poziom; optymalizacji podlega więc raczej presja zwierząt na środowisko niż sama liczebność ich populacji. Z modelem tym związane jest pojęcie "dopuszczalnych szkód"; nie określa się w nim natomiast "pojemności łowiska". W modelu tym nie ingeruje się w populację, o ile nie stwarza ona zagrożenia dla innych elementów środowiska.
Naszym zdaniem wyłącznie drugi z tych modeli jest właściwy w przypadku populacji zwierzyny w parku narodowym. Znaczy to, że przesłanką dopuszczalności redukcji zwierzyny w parku narodowym powinny być ewentualne zagrożenia, jakie nadmierna liczebność zwierzyny stwarza dla przyrody parku narodowego i celów jego ochrony, a nie wyłącznie nieoptymalna liczebność populacji zwierząt. 
	Zwracamy uwagę, że nawet w gospodarczych obwodach łowickich i na terenie lasów gospodarczych we współczesnej gospodarce łowieckiej obserwuje się odchodzenie od modelu "optymalizacji liczebności" na rzecz modelu "ograniczania szkód".
	Przyjęcie modelu "ograniczania szkód" umożliwia też w wielu przypadkach rozwiązywanie pojawiających się problemów bez konieczności wykonywania odstrzałów, np. przez wpływanie na behawior zwierzyny w sposób ograniczający jej presję na ekosystemy lub przez udostępnianie jej alternatywnej bazy pokarmowej.
	Tymczasem zapisy projektowanego rozporządzenia wydają się wywodzić wprost z modelu "optymalizacji liczebności", w naszej opinii niewłaściwego dla parków narodowych. 
	Postulujemy, by w ramach określenia sposobów utrzymywania właściwej liczebności i struktury populacji zwierząt:
- przewidzieć, że analiza szkód przyrodniczych powodowanych przez zwierzynę musi być obligatoryjnym elementem działań z zakresu "utrzymania właściwej liczebności i struktury populacji"
- ustalić wyraźnie zakaz polowania w strefie jako regułę (tak by spełniała ona także zadania określone w Art. 14 ust 5a pkt 1) i 2) Ustawy o ochronie przyrody), a redukcję zwierzyny - jako wyjątek, stosowany w sytuacji zagrożeń wynikających z nadmiernej jej liczebności

2. Nie jest możliwe "utrzymanie właściwej liczebności i struktury" (§3 ust. 1 zdanie pierwsze) jeżeli znana jest tylko liczebność, a nie struktura (§3 ust. 1 pkt 1) populacji i jeżeli działania, realizowane w stosunku do populacji określa się wyłącznie co do liczby redukowanych osobników bez uwzględnienia ich cech (§3 ust. 1 pkt 3); tj. zamierza wpływać się wyłącznie na liczebność, a nie na strukturę populacji. 
	Postulujemy odpowiednie przeredagowanie sformułowań w §3 ust. 1.

3. Nie jest możliwe, by ustanawiany na 20 lat plan ochrony ustalał na każdy rok liczbę zwierząt jakie powinny być odstrzelone (a tego wymagałby §3 ust. 1 pkt 3), nie istnieją bowiem żadne wiarygodne metody przewidywania dynamiki populacji zwierząt na okres dłuższy niż kilka lat. Długookresowy plan ochrony powinien określać raczej procedury i algorytmy wnioskowania, jakie powinny doprowadzać do decyzji o konieczności redukcji i o sposobie jej wykonania. Proponujemy odpowiednie przeredagowanie w §3 ust. 1 pkt 3).

Wyżej postulowane przez nas zmiany oznaczałyby następującą redakcję §3 ust. 1: 

"1. Utrzymanie właściwej liczebności i struktury populacji poszczególnych gatunków
zwierząt w strefie, o której mowa w § 1, polega na:
1) ustaleniu liczebności i struktury populacji zwierząt łownych na podstawie rocznej inwentaryzacji przeprowadzanej według stanu na dzień 31 grudnia;
2) przeprowadzeniu inwentaryzacji równocześnie na obszarze Biebrzańskiego Parku
Narodowego oraz na obszarze strefy;
3) określaniu ewentualnych zagrożeń dla przyrody parku narodowego, spowodowanych nadmierną liczebnością lub niewłaściwą strukturą populacji zwierząt łownych
4) zakazie polowania na terenie strefy, z wyjątkiem przypadków określonych w pkt 5)
5) wykonaniu odstrzałów redukcyjnych, w przypadku wystąpienia istotnych zagrożeń, o których mowa w pkt 2, przy czym liczbę i cechy zwierząt podlegających odstrzałom lub sposób jej ustalenia określa się w planie ochrony lub w rocznych zadaniach ochronnych. 
3) określeniu liczby osobników poszczególnych gatunków podlegających odstrzałom redukcyjnym w planie ochrony lub rocznych zadaniach ochronnych, z uwzględnieniem optymalnej liczebności zwierząt łownych dla Biebrzańskiego Parku Narodowego."